Overblog Suivre ce blog
Editer l'article Administration Créer mon blog
7 février 2013 4 07 /02 /février /2013 16:01

MAHANA TORU 18 NO TIURAI 2012

 

PAE POÌPOÌ

 

HAAMORIRAA

(Rautïhia mai e te päroita Teàvaro)

 

06.00 : Taoferaa : pähua taiero, ià farai, ià ota, firifiri etv.

 

07.30 : Ua tuöhia te rururaa. Ua tüpaìhia te pahu, Faaheiraa, haamoriraa na Teàvaro. E piriaro ùteùte to rätou.

 

Rautï (Taureàreà tamahine) : E te Atua Metua e, te Fatu no te raì e te fenua, te Puna o te märamarama e te Ora. Te parau i riro mai ei fenua, ei moana, o òe të î i te aroha e te here, të î i te hämani maitaì. O òe anaè te Atua, Atua herehia e to ù mau tupuna mai te tau e te tau e înaa nei. E te Tumu Nui e, a haere mai, a haere mai. A haere mai i roto ia mätou ta òe mau tamarii, te hinaaro atu nei mätou ia òe. Âmene.

 

Himene : Fäìraa Faaroo : Te Rahu, to ù ia ora, o ta ù ia e tiàturi ra.

 

Rautï (Taureàreà tamahine) : Ta tätou taiòraa i teie mahana, të roto ia i te puta a Teàvaro. Na mua roa a faaroo mai na i te pehepehe iti o te mata, o te nä ô mai e :

                  

E te mata e, a hiò na i te nehenehe o to tätou Fenua iti.

E te mata e, a hiò na i te heeuri o te nätura o te fenua Mäòhi Nui e.

E te ihu e, a hauà na i te noànoà o te mau tiare o te fenua Mäòhi Nui.

E te vaha e, a àmu i te mau mäa o te fenua.

E te ìri e, a hopu na i te vai o te fenua e.

E te Vai e, o òe hoì to te taata nei Ora, e aita atu. No te mea, no roto mai hoì te taata i te Vai i te roaaraa mai. Ia ora na.

 

Rautï (Taureàreà tamahine) E mouà tei nià o Tearaa, vähi teàhia ai te âvae o te àito ra o Täpuhute i te faarua i te parau ôtahi. E mouà të parauhia i mutaa iho ra o Tepaiùma, tiàraa no te àito o Tepapariirii i te Nuumäriirii. Të vähieia i te pärau oota.  E Tahua të raro o fare hotu, vairaa hotu mai Tepaìuma. E Pape tei uta o Vaipühia. E òutu tei tai o Rahoneòneò, tiàraa no te àito o Vahine ùra, ei pärururaa i to na nünaa. E pape iti tei te òutu o Vainanä :

 

E roimata te here hoì òe Vainanä. Ua reva hoì òe Honoùra. (mea himenehia teie)

Ua vai iho mai òe ta òe here iti vahine ùra teie mäuiui. Terä mai ta ù here ta ù horoà na òe.

 

Te pahu nui häruru te fenua e te rahi o to ù here.  (mea himenehia teie)

E òutu tei tai o Tooätea. E roto iti teie o te moana faaào i te ià hiù rau. E èà manamana tei te âivi i päfara. Ia marö te miti i te aau, òhiraa mäòa nä te Toa. E tahua to te Toa, o Tahua Teà. Ia taì tätoru faahoì te törea i te iriätai i te fare hotu, faaararaa ia òe e Teàvaro, ua faaruè mai te hoê tupuna no te âià. Ia töriri te ua i päfara, faaararaa ia òe e te nünaa e, e ià rahi tei te roto i te moana, faaào i te ià hiù rau. O Vaiàre i Vaiàreàre nohoraa o te àito ra Vahine ùra, e ta na pahu nui täpaò no te here.  O Apitia o Temae ia nohoraa o te àito ra o Tänetui e ta na ômore o Tehaavivo i te raì, täpaò o te upootià. O Teaharoa i mutaa iho ra. O Teàvaro i teie mahana. Aue te nehenehe o to ù âià here. 

 

Himene   

 

Rautï (täne) : A faaroo mai i te faateniteni no to mätou âià o Apitià. I te tau no te mau tupuna, te vai nei te hoê taata o Harotea to na iòa. E àito o ia, e, e tupuna atoà no te àito tuiroo ra o Tänetui. O ta te Atua i mäìti ei tävini no na, e o ta na i horoà i te mana Atua, no te faatupuraa i te mau òhipa atoà tei horoàhia ia na e rave. O Harotea, e mata to na mai te mata o te manu törea ra te huru. E ìte o ia i te huru o te mau vähi atoà o ta na e hiò ra, e, te mau òhipa atoà e tupu i roto i to na nünaa, e i nià i to na âià. Ua tae i te hoê taime, ua ìte o ia e, te vai nei te hoê àito e hinaaro ra i to na âià. Ua tià aè ra o ia i nià, ua pii o  ia ia Tänetui rave mai ia Tehaavivo. Te ineine ra te àito o Tepapariirii te Nuumärii no te àro ia ù, no to na hinaaro ia Apitia. Ua tae i taua taime, ua tupu te àroraa i roto i nä àito e piti nei. Ua àro e ua àro. No te püai o te ômore a Tänetui, ta na i tätä i nià iho i te àito ra ia Tepaunua, pau iho ra o ia. Aue o Tänetui e ta na ômore ia Tehaavivo, ua upootià mai o ia i roto i taua àroraa ra. E no to na upootiàraa, ua pätia o ia ia Tehaavivo i nià, no te faahoì i to na âià i Apitia. E taì märevareva o ia na roto i te aore mai te mataì püahiohio ra te huru, täpaò te reira no to na upootiàraa. Aue te nehenehe te parau no to ù âià o Apitia. Tänetui e, Täne ta ù aro, Täne te aroha ia ù. Ia ora na.

 

Himene

 

Parau faaara (nä Hugo) : Terä, to te rururaa terä mai ta tätou haamoriraa i teie poìpoì. Terä atoà mai te färiiraa a te fenua ia tätou i teie poìpoì. Na Teàvaro e rautï ia tätou i te täatoàraa  o teie mahana. Poroìraa nä ô nei atu, e faaitoito maitaì i ta tätou feruriraa parau, e ia maitaì tätou i te täatoàraa o teie mahana. Ta tätou mau parau faaara : Ta tätou mau àmuàmuraa, hora 10 e àmuàmu. 12h ua tämäa, hora 3 ua àmuàmu faahou, hora 6 ua tämäa tätou. Terä ta tätou faanahoraa i teie mahana.

 

Rautï : Maehaa òrometua : Haamauruururaa + Faataaraa i te mau uiraa no teie poìpoì.

 

 

Uiraa 1 : Tei märamarama, ua ìte ia i te mea tià ia rave ; tei òre i märamarama ra, e fifi ia o ia i te reira vähi. Tei hea rä te märamarama, tei hea te pöiri (Rautïhia mai e Maehaa òrometua).

Pähonoraa a te pupu 3 Mämä (Vauvauhia e Iotua v.) : Te haamataraa te Atua i ta na òhipa, ua parau o ia, ia märamarama, e ua märamarama iho ra. Na te märamarama o te parau a te Atua e ìriti i te ùputa o te ora. Na ta na parau e amoamo ia òe nä nià i te èà ta òe e haere. Te nä ô ra te Tamaiti rahi ra :  «  Tei roto ia na te ora, e taua ora ra, to te taata ia märamarama ». Te nä ô faahou ra o ia e : « O vau te märamarama o teie ao, òutou te märamarama o teie nei ao, òe te märamarama o teie ao ».

 

Tei hea rä te märamarama, tei te vähi ia tei naeàhia te parau. Tei hea te pöuri, tei te vähi ia tei òre i naeàhia e te parau. Tei märamarama, ua faatupu ia i te hinaaro o te Atua nä roto i te Aroha e te Here. Ia rahi ta òe faaòhiparaa i te märamarama, e haere te pöuri i te itiraa.

 

Himene 1 & 2

 

Pähonoraa a te pupu 1 Päpä (Vauvauhia e Iotua t., pipi òrometua) : 1) Tei hea te märamarama. Tei roto i te pöuri e faufaahia ai te parau o te märamarama. Te hiòraa i täpirihia mai i ô, te mörï pata, eita o na e patahia i te ao, no te pö noa o na. Eiaha e patapata te mörï pata i te ao, e vaiiho te reira no te pö. 2) Tei märamarama i nià i terä huru o te parau : e òhipa tei ravehia e täpae ai i ô. Te tïtauraa, tei roto. Tei òre i märamarama : E tuhaa ia ta tätou i te türamaraa i te taata. 3) Tei hea te märamarama. Tei mua i to mata, tei mua i to òe ihu, tei to âvae, tei to rima. Te märamarama, oia hoì te fenua e to na mau î. Te märamarama, to òe parau e te mäòhi. Te märamarama, tei roto i te parau a te Atua i roto i te here e te aroha. Te märamarama, tei roto i te taata i roto i terä manaò e, te ìte o te tahi e te tahi, i nià i terä òhipa e terä òhipa, mai te tahuà àhimäa änei, e rau noa atu ä te òhipa. Te märamarama, tei roto ä i te taata, i roto i te parau no te faatupuraa i te here e te aroha.

 

Tei hea te pöiri, tei roto atoà i te taata, i roto i terä manaò tähitohito, färii òre i te parau a te Atua, inaha hoì te haamanaò noa mai nei te parau a te Atua e, ua ìte òe i te mea maitaì. Te tahi manaò ta te pupu i täpeà mai, no tei märamarama e tei òre ä i märamarama, ia tütahu-noa-hia te auahi, te auahi no te parau a te Atua, te auahi no te here e te aroha. Ia vai noa ä te märamarama i roto i te taata.

 

Te tahi manaò i räpae, aita to ô, ia tuuhia mai te uiraa, no te mea te pöiri ra, ia tuuhia mai te pähonoraa no te mea ia, te märamarama ra. E no te mea hoì e, na òutou i tuu mai te uiraa, e na mätou e pähono atu, ua taa ê, tei hea te märamarama, e tei hea te pöiri. Tirä rä hinaaro to te Atua, tirä rä parau ta te pupu.

 

Pähonoraa a te pupu 4 Päpä (Vauvauhia e Âmona v., pipi òrometua) : E 2 tuhaa parau päpü. 1) Tei märamarama. E taata tei färii i taua òhipa ra tei oti i te vähi märamarama. Nä te òhipa e faaìte mai i te reira. Te märamarama : E tuhaa no roto mai i te pöuri. Ua rave te Atua i te òhipa i te vähi märamarama. Te taata tei ia na te märamarama, tei ia na atoà te ora. 2) Tei òre i märamarama, aore ia i färii. Taa-ê-raa te òhipa e ravehia. Òhie òre e te täfifi. 3) Te märamarama e te pöuri. Ua türamahia, aore i färii. Na te märama òre e faatupu i te pöuri. Aita e taata märamarama, aita e taata pöuri. Na te òhipa rä e faaìte mai. Eere te mäòhi i te taata parauparau roa, e òhipa rä. E täpeà te märamarama i te maitaì, te faufaa no te òhipa i ravehia e te taata. Ia ätea rä o ia, tei roto ia i te pöuri.  4) Ei hiòraa âmui. Rahi anaè te tià òre, te ìno e te faufaa òre, etv, te auraa, ua haapöuri, ua haarumaruma, noa atu te hiti noa ra te mahana. Te nä ô ra terä parau paari : « mäuà te ao, pöuri taòtaò. » Ia rahi anaè ra te tià, hotu faahou, äraa faahou te fenua, ora faahou te nünaa.

 

Rautï : Möte òrometua :Hinaaro nei teie nei manaò e haamauruuru maitaì i terä mau pupu tei taiò maitaì mai i ta tätou mau uiraa. Mauruuru maitaì i terä mau mörï pata ta tätou i patapata mai. Te tahi noa rä mau manaò faaravaì i nià i te mau mea ta tätou i hiò mai, i mua i teie uiraa ta tätou. Päpü i roto i ta tätou uiraa tei märamarama, ua ìte i te mea tià. Te auraa, ua färii o ia i te mea tià ta te Atua e parau mai ra ia na. Ua färii o ia, eiaha o ia ia fifi. E parau matara te reira ia na. Tei òre ra i märamarama, tei òre i färii i terä parau, ua riro ia e parau fifi no na. Te auraa, aita o ia e matara ra. Rahi noa atu ä i te tätara, eita ihoä o ia e matara. No te aha. No te mea aita o ia i färii i terä parau. Te mea e ui i ô nei, o te auraa ia o te mea tià e färii. Te tahi, ua manaò tätou i roto noa i terä hiòraa mea au, terä te mea tià. No te mea ua au tätou, aore ra terä tei au i ta tätou. Aita. Te mea tià ia färii, ia ìte òe i te färiiraa nä mua roa ia òe. To òe täatoàraa, to òe henua. Te reira i te mea tià, e i reira atoà i te mea tià e märamarama ai. Te hinaaro mau ia te reira o te Atua ia òe. I horoà mai ai te Atua i to òe mäòhiraa, no te aha, no te huna. Aita. No te faaìte, e te mau maitaì ta na i horoà mai i nià i te fenua no òe. No te hoo, Eere. No te haatämäa ia òe. To òe hiroà e pauroa te reira mau mea, mau mea ia färii òe, te reira te tauturu ia òe i roto i to òe oraraa. Ia färii òe, eita òe e fifi. Tei hea i te mea tià.  Ta tätou uiraa i te vähi hopeà, te nä ö ra, tei hea rä te märamarama, tei hea rä te pöiri. Te märamarama, ua manaò noa te tahi pae e, tei ia rätou te reira parau. Aita. Haamanaò na tätou i te tahi reo to Ietu :  « Haere mai au i te ao nei ia tupu te parau tià, ia ìte te feiä ìte òre e ia riro te feiä ìte ei matapö ». Te feiä ìte òre, o te feiä ia e manaò ra e, eita rätou e märamarama i teie parau. Mea hohonu roa teie parau no rätou, inaha hoì, te feiä i òhie i te färii i te märamarama o te haapiiraa a Ietu. E te feiä ìte, tei manaò tei ia rätou te parau, mai te mau Färitea, te mau päpaì parau. O rätou te mea taupupu aè i te färiiraa i teie mau haapiiraa. Teie märamarama. No te aha. No te mea ia, aita to rätou âau i ineine i te färii i teie mau parau. Te ui nei rä tätou, tätou i teie mahana. Aita änei tätou e tuu ra i te märamarama i te tahi vähi, no te mea terä te haapiiraa i haerehia e tätou. Eere, eere nä te fäito o te häapiiraa ta te hoê taata i haere e faaòhie ia na i te ìteraa i te hinaaro o te Atua. Ua òhie te feiä ìte òre, ua òhie te feiä riirii. E ia färii hoì òe, te reira te mea tià. Tei mua ia òe, teie ia parau ta te Atua e parau i te mea tià. Ua ìte òe i te mea tià. Ua òhie i te taata riirii, e, e òhie ia na i te färii i te märamarama o teie nei parau i te feiä e tiàraa to rätou. To te rururaa, teie mai te tahi manaò faaravaì i ta tätou mau pähonoraa. Ia ora na.

 

Âmona v., pipi òrometua : Aita, teie noa te tahi manaò tei fä mai ia ù i te taime mätou a feruri ai,  mai te peu aita vau i märamarama, ua aha ia vau. E tano änei e parau e, ua pöuri, aore ra aita vau i märamarama. Ua tano änei i te parau e, ua pöuri. Terä te tahi uiraa.

 

Tehihio òrometua :  Tüàtiàti noa i nià i te manaò tei haerehia, e terä uiraa, te feiä i färii, te feiä aita i färii, nä hea te tähoê ia räua ia riro räua ei hoê.

 

Häneremarama òrometua :  Aita e manaò i nià i terä e haerehia e te rautï, manaò noa, i nià i te mea i paraparauhia i roto i te pupu. Te vai ra paì terä manaò, i roto i terä pupu päpä 4, te vai ra te parau no terä märamarama i roto i te pöuri. Ua tiaì paì te manaò e haere roa mai i roto i te rautï no te tauturu i terä huru manaò, no te mea ia ù iho nei, mea taa atoà te parau no te pöuri, mea taa atoà te parau no te märamarama, terä parau no roto mai te märamarama i roto i te pöuri. Terä noa paì te manaò.

 

Rautï : Turo :Terä noa uiraa tei haerehia mai, i nià noa ia i te huru parauraa, mai te peu aita i märamarama, ua pöuri, aita. Eere te faaotiraa i te taata tei òre i märamarama ua pöuri, tei nià ia i terä manaò e, aita ä ia i tià. Te auraa, te vai ra te tahi òhipa e rave, mai te peu paì, e hiò mai ai tätou i nanahi ra, ua faahitihia te parau no te haapiiraa. Ua haere anaè te tahi haapiiraa aita e märamarama ra, eere ia no terä mea ua pöuri, peneiaè e tïtauraa terä i te taata i te hiò faahou i te parau, faanaho faahou i te parau, no te märamarama. No te mea, ia faaoti òiòi i te pata atu ua pöuri, e eita atoà e tano i te täora i te parau i nià i te taata mea pöuri o na, ia òre anaè aita tätou e haere i mua.

 

Te piti, terä manaò e parau mai ra e, te vai ra ua färii, te vai ra aita i färii. Nä fea te faatüàti ia räua, taa maitaì te tahi taata tei färii, e ora ihoä o na i te mea o ta na i färii, no te mea aita o na e haafifi i te reira. Te tahi rä tei òre i färii, peneiaè te hiò ra o na i terä i matara, peneiaè te hiò ra i te tahi e tauturu i te hiò-faahou-raa i to na parau, e i muri paha ia o na e matara ai. I roto rä i terä färii e terä färii òre, aita paì e tano e faatüàti, no te mea ua tere te tahi, mea taa-ê rii te tahi, eere paì hoê ä tere to räua i te haereraa. Ia ìte o na i te faatano ia na i nià i te tere o te tahi, no te mea aita paì e tano i te rü, no terä mea aita te tahi i matara. Mai te huru paì ia haere anaè i te tahi vähi, taata paari e te tahi tamarii, eiaha no te mea te faaauhia ra te tamarii i nià i te feiä matara òre, terä taata paari mea itoito to na àvae i te haere, no te tamarii e taupupu rii. Te auraa, terä e matara ra aita e parauhia ra e faaea, e faatano rä to na tere i nià i te täere o te tahi. Te vähi e haere-hia-ra, e haere ihoä, e täerehia paha te taime täpaeraa, e haere ihoä rä. No te mea, ia haere mai terä taata färii òre, mea matara òre, no te mea te manaò nei o ia e haere i ô, no te mea te vai ra te tahi mau mea e faataupupu ia na i te haere . Eere paì e tano e faatüàti ia räua. Mai terä uiraa matamua te haamanaò noa mai ra e, te vai faahou ra te tahi òhipa e rave, e tauturu i te reira taata e tiaì mai ra.  Eiaha rä mai te mea ra e aita i matara, e faaruè, aita.

 

Te toru o te manaò, no roto mai te märamarama i te pöuri, terä mau pae to òutou e Teahupoo mä, te vai ra terä vähi e parauhia ra e te ana pöuri. Mea pöuri ihoä, mea pöuri ihoä ia hiò-anaè-hia. Te taata, tei ö i roto i terä vähi pöuri, e faaea o na i te tahi tau taime, e tau te mata i roto i te pöuri. Te auraa, e märamarama o na, e ia hiò anaè te taata i räpae, ia märamarama, e ànaàna te mata e pö te mata. Ia haere mai o na i räpae, ia haamätau faahou. Ta tätou faanahoraa, ta tätou hiòraa, tei ô te märamarama, tei ô tei pöuri. Ia hiò rä tätou i te òhipa o ta Ietu i rave, aita o Ietu i haere mai i roto i te märamarama o ta Ietu e manaò ai e haere mai.  Ua haere rä i roto i terä mau taata tei parauhia, o rätou tei roto i te pöuri, ua haere i roto i te ana pöuri. E i roto i ta na parau te feiä òhie i te färii,  âreà terä e parau ra mea märamarama, o rätou terä e fifi ra. Fifi terä parau ta Ietu, aita tätou e parau ra, no roto mai te märamarama i te pöuri. Te nä ô ra tätou e, te märamarama tei roto i te pöuri, te reira atoà te märamarama. Mai te peu ua faaìtehia, mai te peu aita i haere i roto i terä feiä. Mai te peu paì e tei roto i te feiä märamarama, aita òe i tomo i roto, aita òe e tano e parau ua märamarama òe. Te auraa, te märamarama e te pöuri, to òe färiiraa e to òe òreraa e färii tei roto noa paì te reira ia òe. Te märamarama ra, te vai ra te mea e haafifi ai to òe manaò, mea nä ô mai, mea nä roto mai i te pöuri.

 

Tuteanäiva òrometua :Aita, mauruuru maitaì te tatararaa. Te haru mai nei au te parau nä roto mai i te rautï i âraùaè ra. Te parau e, eiaha e haere e tii te haapiiraa i räpae. Hamanaò noa nei au i te tahi tuatäpaparaa o ta ù i rave i te âua pipi, e tere o tei tupu mai i terä ra tau, haere i roto i terä fenua e terä fenua, tüàtiraa änei i roto i te parau no te märamarama. Te piti, te haere mai ra to räpae, te haere mai nei i ô nei, hopoì mai nei rätou i to rätou märamarama, inaha te vai atoà ra te märamarama i ô nei. Te toru, i roto i te mau faaòhiparaa, te vai ra o vau, tono iho ra te Ètäretià ia ù i ô, tei hea atu ra te parau no te märamarama. Tüàti änei te märamarama i te vähi i tonohia ai au e te vähi e faaòhipahia ra e au. E aore ra, mea taa ê ihoä te märamarama, e faaea ihoä rä òe i te vähi e tonohia ra e òe, tei ô rii te manaò.

 

Tehaapapa òrometua :Manaò teie no te tahi taata tei òre i hiò i te uiraa i roto i te pupu, te hinaaro rä ia haamäramarama i te tahi vähi, no te huru ihoä o te hämaniraa ìrava. Mai ta tätou parau matamua, ua ìte paì òe i te mea maitaì. Haere mai ai teie uiraa, mai te märamaramahia ra e tätou ua ìte òe, e türama paì te reira mea. Ia nä-ô-hia i te parauraa, ua ìte òe, ia haere anaè mai i muri mai, eere no te tahi òhipa. No te aha i hämani i te uiraa mai te reira. Te reira noa te tahi türamaraa i nià i teie vähi.

 

Maitoà òrometua : Ia ora na i teie poìpoì. Eiaha e fifi i nià i te manaò e paraparauhia atu. E piti hora mätou i roto i te pupu, terä ia rahiraa manaò. E taa noa te vähi ta te pupu i haere i roto i terä roaaraa e piti hora. E te faarooraa atu i te tatararaa a te rautï, eere no te faahaparaa. E au ra e te vai ra te tahi vähi ia hau noa paì e piti hora, no te mea mea ê roa. Eere na ù i rautï i te pupu, ua pärahi ra vau i roto i te feruriraa a te pupu e to ù tämataraa i te âpee i te feruriraa a te pupu. E ia ù ia hiò atu, terä täpaeraa te tatararaa a te rautï i nià i terä vähi, tei hea te märamarama e tei hea te pöuri,  terä faahoperaa te rautï i nià i terä manaò e, tei òre i ìte, te mea òhie e tei haere i te haapiiraa. Vähi ê roa mätou i te paraparauraa. E hoì faahou paha mätou e paraparau i ta mätou, oia. Aita ta tätou parau e nuu ra, vähi ê roa mätou, e piti hora mätou i te feruriraa, te paraparauraa. No te huru paha o ta tätou hämaniraa ìrava. Tei märamarama, ua ìte i te rave i te parau tià, nä reira mätou i te haere, no reira paha ia mätou i haere i vaho. Hei, tauturu mai paì. Aita atoà vau e hinaaro e hoì faahou i roto i te pupu, e piti hora, e ia hoì anaè mai, aita ua tano ihoä paha te tatararaa a te rautï, te hämani ìrava paha noa terä. Hei, faatanotano rii ia òhie rii paì te feruriraa. E ia haere anaè mai te tatararaa a te rautï, tei nià paì i te parau no te taata ìte òre e te taata tei haapiihia. Tei ô rii vau te faaearaa, ia nä ô mai te rautï, i nià i terä taata ìte tei vaho roa o na. Te nä ô ra ia vau, e e aha ia ta ù òhipa i ô nei. Mea tiihia mai te ìte e te parauhia ra e, eiaha, a hiò mai.

 

Iotua Ioane v. : Te nä ô ra paì te rautï âraùaè nei, mai te peu aita i hape te faarooraahia, ia färii anaè òe to òe parau ua matara ia òe, te auraa ua märamarama ia òe. I roto i teie haapiiraa ta tätou, ua ìte tätou e te vai ra te feiä tei färii e te feiä tei òre i färii. O vau nei i roto i terä faanahoraa tahito ta tätou, ua ìte vau e i roto i terä märamarama, te maitaì. E i roto i terä faaâpïraa ta tätou, ua ìte vau, te auraa ua ìte vau to ù parau e mea maitaì. E i roto rä i to ù oraraa, e parau vau i roto i to ù oraraa faaroo, mea hau aè no ù i terä faanahoraa o ta ù i ora mai. Mea maitaì terä e piti atoà, e tano ia parau-anaè-hia, ua pöuri vau i nià i ta ù, mea nä hea paì e parau. E aha paì te tahi tauturu, aita hoì e tano e ora e piti atoà ia au i ta tätou faanahoraa. Terä paì ta ù mea au aè, aita, e manaò uiui noa terä.

 

Rautï : Turo : Mea tano to tätou manaò e haapäpü maitaì, eere teie no te faahaperaa i te haapiiraa. Eiaha atoà i nià i terä manaò e no te tahi motu òe e haere òe, e mea taa ê änei terä mau manaò o terä mau taata. Mai te reira rii paì te tahi vähi o te tahi uiraa, eiaha atoà ia nä reira i te hiò. Te vähi päpü, ia haere òe e to òe huru, e haere òe i terä vähi âpï no te mea hoê fenua, hoê huru taata. Te tahi hiòraa ia haere anaè i te mau pae fenua no  Raromataì, mea ê rii te taata huahine, to raìätea, to porapora. Hoê ä huru no te mau tamarii tuhaa pae, noa atu e mau tamarii nä Hiro. Mea ê ihoä te mau tamarii raìvavae, mea ê rii te tahi, mea ê rii te tahi. Ia haere anaè òe i ô, o òe tei faatano i nià ia rätou. Eiaha òe e haere i roto i to òe märamarama no te tüpohe i te reira. Ta òe, te tautururaa ia rätou, no te faaàmaraa i terä, terä auahi, terä märamarama, e türama ra ia rätou tei faanaho i to rätou oraraa. Ia paèpaè òe ia rätou, mea ê rii ihoä te taata Huahine, mea ê rii te Raìätea, te Tahaa, te Popora, haere roa atu Maupiti. Hoê ä huru ia haere òe i Tuhaa Pae, noa atu ia e mau tamarii na Hiro, mea ê ihoä te Raìvavae, mea ê rii te tahi, mea ê rii te tahi. Ia haere òe i ô, o òe të faatano i nià ia rätou. Eiaha no te mea, eiaha òe e haere atu e to òe märamarama no te tüpohe i terä. Ta òe, te tautururaa ia rätou, te faaàmaraa i terä, terä auahi, terä märamarama e türama ra ia rätou tei faanaho i to rätou oraraa, paèpaè òe ia rätou. Ua ìte maitaì ihoä tätou e, no te aha, no te mea e tau poto noa òe i roto ia rätou, ua faanuu-faahou-hia òe vähi ê. Mai te peu e, ta òe aè ia haa i te mau taime atoà e tonohia ai òe i te tahi vähi, e haere òe e tüpohe terä e ia pohe anaè, haere òe i te tahi vähi e tüpohe atu, aita. Tämata òe i te ìmi i te märamarama, te huru o terä mau taata, e âpeepee ia rätou, paèpaè rii terä mau òhipa ta rätou e rave ra, i reira paha ia e maitaì ai. Eiaha rä e haere atu i nià i terä manaò e, o vau te ìte faaroo mai òutou, ta ù e parau ra, aita. Tei vaho roa ia tätou, eere terä. Ua pähono rii änei ra hoì terä manaò i to òe, te reira.

 

Te piti, e aha atu e, e haamanaò nä mea, nä hea, te hämaniraa te uiraa, täere rii paì te taata haruharu te uiraa. E, eita e òre e, te huru hämaniraa teie uiraa, te reira atoà te tahi mea, mai terä ihoä ta Maitoà e haamanaò mai ra, ua faataupupu rii te tahi pae i te tomoraa i roto i te parau. Te vähi päpü, te manaò, eere te faataaraa te taata märamarama, te taata märamarama òre, i mua rä i te parau hoê, e òhie te tahi i te färii. Te auraa, e òhie te tahi i te ö i roto e e taupupu te tahi. Terä taata i òhie i te ö, të nä ô ra tätou, tei òhie o na i te ö i roto i terä parau ta Mita e parau ra e : « ua ìte òe i te mea maitaì », eita o na e fifi, no te mea ua färii o na. Te taata rä tei parauhia, ua ìte òe i te mea maitaì, aita o na e färii ra i terä parau, e haafifi noa terä parau ia na. Eiaha no te mea e, no terä mea aita o na e färii e, e fifi o na, to na rä manaò e òre ra e topa i te hau i mua i te tahi parau të òre o na e taa maitaì ra e mea nä fea paì. Eita e òre ta na uiraa, mai te peu ua faaìtehia vau, no te aha paì ia vau aita i ìte, inaha te Atua iho teie e parau mai nei e, ua ìte òe. Aita atoà te Atua e faarahi ra i te tatararaa, faaâfaro noa mai ra te Atua i te parauraa i te taata i te nä-ô-raa mai e, ua ìte òe, ua ìte òe i te mea maitaì. Te toe, tei te taata ia i te färiiraa i te tomo i roto i terä parau e aore te hinaaroraa ia vaiihohia mai i te tahi taime ravaì no na no te ìmiraa i to na manaò. I reira teie taata e taupupu ai, a tae atu hoì i muri mai e faahitihia te parau, tei hea te märamarama, tei hea te pöiri. No te tahi atoà ihoä huru to tätou, ta te Fatu atoà ihoä i haamanaò mai i to na tau, e hinaaro ihoä paì tätou e faanaho àpaàpa paì te taata, e te vai ra tei märamarama e te vai ra tei òre e märamarama. Te auraa, tei roto ia i te pöiri, eere mai te reira te òhie, eita atoà e tano e nä reira i te faanaho i te parau o te taata të nä ô ra e, e mea märamarama terä e mea pöiri terä, aita. Nä reira anaè i te parau, tätou te mea pöiri roa aè. Ietu, te märamarama o teie nei ao, ua haere o na e parau i terä mau taata haapaòraa òre e, aita terä mau taata i haere i te haapiiraa, aita ta rätou e tuatäpaparaa, mau täià e ta na parau, o òutou te märamarama. Aita o na e parau ra, o òutou te mea märamarama aè, muri aè terä mau tatararaa, terä mau haapiiraa, na òutou teie nei e âfaì terä märamarama. Te auraa ia o terä parau e, o òutou te märamarama, e nä òutou e âfaì. Hoê ä huru teie ta tätou e parau nei, të nä ô nei tätou e, ua ìte òe i te mea maitaì. Nä tätou atoà e âfaì i terä parau e ia âfaì tätou, mai terä rii atoà ihoä ta tätou e ora ra teie tau mahana iho nei, te vai atoà ra ihoä te taata e òhie, e, e ìte atoà ihoä tätou i te tahi pae, e taupupu rätou i mua i teie parau. Peneiaè te manaò te horo òiòi i nià i te märamarama, inaha, te mea e hinaarohia ra, te huru òhieraa te taata i te färii, aore ra te riroraa te reira parau ei haataupupu no na i te färii. Tei ô te manaò, teie nei, tiàturi ra vau, pähono-rii-hia te tahi manaò.

 

Haamanaò noa vau, eiaha paì terä mau taata i haere i te haapiiraa, te tahi vähi e aore ra te tahi vähi e manaò, te faatorohia ra, eere. Eere teie i te faateniteniraa i te òreraa e haere i te haapiiraa, te vai ra rä te tahi mau parau, mea òhie aè te taata riirii i te märamarama, e nä ô noa tätou, e rave tätou e piti âuà, hoê âuà î, hoê âuà pau. E rahi aè te pape e ö i roto i te âuà pau i terä âuà î, no te mea, ua î ê na o na. Ua ravaì ê na o na, to na ìte, tuu faahou anaè atu te tahi e mänii, eita e ö faahou mai i roto. Te auraa ia o terä parau e, te feiä riirii e òhie rätou i te färii, no te mea tei roto rätou i te tiaìraa. Te taata rä e manaò ra e mea î i teie, aita e reà òhipa e ö, ua mänii mai. Mai te reira atoà, aita roa atu ra hoê faahaparaa i te taata no te mea, ua haere o na i te haapiiraa, e te tahi no terä mea aita o na i haere i te haapiiraa. E parau ia, fänaò to òe, eere te reira. Te mea noa e hinaarohia, ta tätou pähonoraa i teie parau ta te Atua, ua ìte òe. Terä e mea ìte, terä e manaò ra e mea ìte, ua parau atoà te Atua, hoê ä parau, ua ìte atoà òe. Te mea rä ta Ietu i haamanaò mai nä roto i te mea ta na i ora mai, feiä ìte òre, rätou te mea òhie aè i te färii, e terä mau taata tei riro ei mau arataì, päpai-parau, färitea, taupupu rahi to rätou i te färiiraa, eiaha i te färiiraa i te parau, te färii atoà ra rä ia Ietu ia parau mai ia rätou. E piti mea ta rätou, e piti mea e haapeàpeà ra ia rätou. Ta Ietu parau ia rätou e te parau ta Ietu e parau ra ia rätou. Aita rätou e au i terä huru hohoà parau, no te mea te vai ra te parauraa ta rätou i mätau, mai te tahi manaò e nä ô ra e, terä manaò höpeà e parau ra e, ua märamarama. Te taa atu ra ia ù, mea au aè rä na ù te tahi, aita. Aita e faahaparaa i ô, teie nei rä, i roto i terä oraraa to tätou, i roto i terä mau faaâpïraa ta tätou e parau ra, ta tätou i faaoti e tei òre ä tätou i täpae. Mai te peu te parau ra te tahi, märamarama vau terä e piti, mäìti au i terä, âhiri e tano i roto i te oraraa päroita e faanaho e piti pupu, eere, eere rä mai te reira. Nä ô noa rä tätou, i roto i te tahi, ua märamarama òe, aita rä to òe parau i roto i teie. Ua märamarama òe, no òe te parau, tei hea ta òe e rave, terä i ìte ai òe i to òe parau i roto i te ôpuaraa a te Atua, òe i roto i to òe huru e to òe Mäohiraa, ta òe peu, to òe hiroà, to òe reo, e aore ra te tahi. E mea nä roto atoà i to òe reo, i roto rä i ta te tahi faanahoraa, tei ô tätou i te hiòraa, tei hea ta tätou e rave, aita rä e manaò e faahapa ra i te mea e, te hinaaro ra te tahi e mäìti, e rave ihoä te taata i te faaotiraa, hoê ä huru i mua i te parau ta te Atua e parau nei ia tätou e, ua ìte òe i te mea maitaì. Te vai ra, òhie o na, ua reva, te vai ra te tahi, te taa ra, aita rä e färii, aita atoà ihoä ia e räveà.

 

Iotua t., pipi òrometua: Aita, mäuruuru maitaì te tatararaa. Te mea noa rä ta ù e uiui ra, hape atu ai ta ù märamaramaraa i te tatararaa, e au ra paì te matara ra paì te parau o te taata e färii. Fätata atu ra paì e, i roto i ta ù märamaramaraa i te tatararaa, ia färii òe, e märamarama òe. Te parau rä tei faaàmuhia paì ia ù, vau i nià i ta ù òhipa, faaitoito òe i te türama, ia märama, i reira òe e färii ai i terä mea, i terä manaò. Mea nä fea, e nä mua i te färii i reira te märamarama e haere atu ai, e aore ia e mea nä mua ihoä te märamarama, tauturu atu ai te taata i te färii. Te reira noa.

 

Rautï : Turo : Na òe noa ihoä òe e haafifi ra, ère. Ia parau anaè òe e türama, e türama ia i te tahi. Nä mua aè òe e türama ai, a hiò maitaì iho te vai ra änei te ôfaì. Teie rä parau ta te Atua, eere e haere òe e türama i te tahi, o òe terä e parauhia mai ra, ua ìte òe. Eere no terä mea ua märamarama i reira te färiiraaa, aita. Ia färii rä òe i reira te täatoàraa o te parau e märamaramahia ai. Te tuhaa rahi, tei roto i te taata, to na âau, ia ineine to na âau i te färii i terä parau, e märamarama ai te mau mea atoà. Eita rä, eita paì te parau i te haamataraa ihoä e faaìte ia òe nä fea i te haere. Te auraa ra, te vai ra ia te tahi tuhaa, e parau ia tätou e, te faaroo. Ia tiàturi òe, vaiiho noa, märamarama ihoä to òe èà. Rave na tätou i terä reo to te päpaì taramo : E rämepa ta ù parau, türama i to òe mau haereà. Te rämepa, te auraa, e türama o na i to òe âvae, mai te peu e tämau. E parau terä no te taata haere, tämau i te mörï i nià i te âvae. Te tahi puèraa e tämau i nià i te rae, ia àma anaè e türama, eita rä e parau mai ia òe, e nä ô i te haere, nä ô, aita. Na òe muri iho e faaoti, ua märamarama òe, te èà ta òe e rave, nä òe te reira e faaoti. No reira, te mea matamua no tätou, ia märamarama ihoä, te mea hau roa atu rä, ia färii òe, no te mea te vai ra te tahi. I roto i to na fëruriraa, ua märamarama, aita rä o na e hinaaro, aita o na e färii, eita te reira taata e haere. Ia färii rä, òre noa atu e märamarama maitaì, ua ìte rä o na e, ia haere o na, i reira märamarama noa te èà. Terä ia te tahi.

 

Iotua Ioane òrometua : Âfareaitu teie, Âfareaitu i te fare atua, i te fare arii, i te pae uri herehere, herehere i te mau taime atoà. Märamarama anaè au i te manaò e haerehia mai ra e te rautï, te mea matamua roa, ia märamarama ihoä, i muri mai, färii, haere atu ai nä nià i te èà o taua märamarama ra. Te tahi taime, te huri atoà nei paì, te vai ra te tahi pae mea färii, aita ä i märamarama. Te ìtehia nei, e te pee noa nei, aita atoà ihoä e märamarama. I roto rä i terä peeraa, peneiaè haere noa ai te märamarama i te türama, mai te reira rii paì te tahi e ìtehia ra, mea pee hänoa paì, no terä mea ua haere o mea, e haere atoà vau. Te reira atoà paì te tahi mea e ìtehia ra, aita ia i märamarama, ua färii rä, nä fea ra i mua i te reira.

 

Rautï : Turo :E, manaò anaè au, te hinaaro o te Atua, eere te pee-hänoa-raa tätou, no te mea ua haere te hoa, haere atoà vau. Aita, parau âfaro anaè te Atua i te taata, òe, eere ia e i muri iho, mea tämatamata noa, faaitoito noa, peneiaè i muri iho, märamarama roa mai ai. I roto i terä pähonoraa ta ù i pähono nä mua atu, terä uiraa i nä mua mai ra, aita paì e âpapa ra mai terä ta òe e âpapa ra, märamarama, färii, e, aita. Ia färii anaè òe, e òhie òe i muri, no te mea ua färii. Aita e mea e haafifi faahou ia òe, o òe terä i färii, ua färii òe i terä parau. Mai te peu e ua färii òe i te âpee i to òe hoa e aore ra te mau hoa, parau taa ê te reira. Terä rä parau i faataehia ia òe, ia färii òe, nä te reira atoà parau e türama ia òe. I reira atoà òe, i reira e ìriti-mäite-hia ia òe i te ùputa o te märamarama. Hiò na tätou i terä mau pipi ta Ietu, terä mau parau ta tätou e parau ra, e mai terä mau parau ta Ietu i parau ia rätou, aita atoà rätou e taa ra e aha te reira mau mea e parauhia ra. Pinepine Ietu i te tämaì ia rätou no to rätou taa òre. färii rä rätou ia Ietu, aita rä e faaruè, e no terä huru to rätou, terä tiàturi ia Ietu, horoàhia mai te märamarama. Ua ìte Ietu i te vähi rätou e taupupu ai, no reira Ietu i te parau ia rätou, eiaha e haapeàpeà e tono mai au te Värua. Terä mau parau aita òutou i märamarama, nä te Värua e horoà mai te märamarama. Te auraa ra, te mea matamua e hinaarohia i te taata, te färii, te märamarama, nä te Atua e horoà mai. Te auraa, haere, haere, eiaha, eiaha e mataù, te vai ra paì te tahi huru, hinaaro o na e ìte te täatoàraa o te èà, mau vähi faaeaearaa e te vähi àmuàmuraa. Faaìte-pauroa-hia i nià i te täpura, e aha te hora ua täpae i ô, aita. Haere, mai te peu e àmuàmuraa, e faaàmuhia tätou. Mai te peu, e vähi inu, tîpau noa atu i roto i te ânavai, a inu. Haere, te märamarama te horoàhia mai, mai terä ta Ietu i poroì i ta na mau pipi, e horoàhia mai, tiàturi rä nä mua, färii nä mua.

 

Nätiki òrometua :E ariki pakùmotu. Mauruuru te tatararaa e Turo. Te tahi noa uiraa, ia au paì terä mau manaò to òe, e tano ia parau e, ia tomo te märamarama i roto i te pöiri, te reira te uiraa. E tano änei e parau e, e tomo te märamarama i roto i te pöiri, ia au ia te tatararaa. E te mea ta ù e märamarama ra ia au i te mau tatararaa e horoàhia mai ra. E tano änei ia nä ô ia parau.

 

Rautï : Turo: E tano òe e parau i te parau ta òe e hinaaro. Nä ô na, mai teie, parau anaè òe e tomo, tei räpae ä ia òe. I roto i te òhipa o ta te Atua i rave, te vai noa ra ihoä te pöiri, te märamarama tei ö mai. I roto i te pöiri, no terä mea ua ö mai te märamarama i roto i te pöiri, terä vähi ta tätou e manaò ra e mea pöiri, e ö atoà te märamarama. Hoê ä huru i roto i te parau o te taata. Te vai ra te tahi mau taata haapaoraa-òre-roa, eita tätou e au ia haere e pärahi i pihaì iho ia rätou e paraparau. I reira òe e ìte ai, aita, e paari atoà te vai ra i roto ia rätou, märamarama atoà te vai ra i roto ia rätou, terä ia.

 

Uiraa 2 : E tüàti änei te parau tià e te tatarahapa (Rautïhia mai e Maehaa òrometua).

 

Pähonoraa a te pupu 1 Mämä (Vauvauhia e Haauru v.) : Te parau tià, o te Atua iho te parau tià. Hiòraa : Te rahu a te Atua e te mau mea maitaì atoà nä te taata. Te tatarahapa, nä te taata teie tuhaa no te ìritiraa ia i to na hape. E tüàti änei te parau tià e te tatarahapa. I roto i ta mätou hiòraa, te vähi e tüàti ai te parau tià e te tatarahapa, o te Ora ia. Te vai ra paì terä manaò i matara mai i roto i te pupu e, ia tämata-anaè-hia i te haapoto i nä taò e piti, oia hoì te parau tià, e matara mai te parau no te ora. Te tatarahapa, e matara atoà mai te parau no te ora. I reira räua e tüàti ai. Ia tüàti te parau tià e te tatarahapa, ia färii ia te taata nä mua roa i te tatarahapa. E te taata, e faatupu ia o ia i ta na ôpuaraa faaora, oia hoì ta te Atua. Ei manaò òpaniraa (Taramo 85,10-11 ; Ìtaia 45, 8).

 

Pähonoraa a te pupu 2 Päpä (Vauvauhia e  Roroarii v., pipi òrometua) : E tüàti änei te parau tià e te tatarahapa : Mea ê ihoä te parau tià, mea ê ihoä te tatarahapa. Te parau tià : Hiòraa : Hoê òhipa tei tuuhia i raro, e tano e faahoì faahou ia na i nià, te òhipa e rave i nià i te tahi taata tei fifi. E haere te reira òhipa, mai te peu e e manaò to te reira taata. Te vai ra te here e te aroha i roto ia na, i reira e roaa ai te faatià i te tahi tei fifi. Te tatarahapa : To òe ia ìteraa e te vai ra te tahi òhipa e ua hapa òe. Te auraa, te vai ra te tahi òhipa i roto ia òe e tano e tätaì. I reira e tupu ai te tatarahapa. Ua hämani te Atua i te taata ia au i to na huru e to na hohoà. Te auraa, mea maitaì te taata i ta te Atua hämaniraa. Te vai ra te here e te aroha i roto ia na. Ia hiò-anaè-hia, ua tuu mai te taata i te tahi mea hau atu, i reira o ia i te haparaa. Te auraa, ia faaäteatea i terä mau mea hapa, i reira o na e hoì faahou ai i nià i te maitaì. Püòhuraa : Te vai ra te tüàtiraa i roto i te parau tià e te tatarahapa. E tauturu te tahi i te tahi. Eita e tano e rave noa i te tahi e aita te tahi. Ua faaòhipa te Atua i teie nä parau. E tïtau atoà rä ia tätou e faaòhipa atoà, no te mea ua ìte tätou i te mea maitaì.

 

Rautï : Taìtapu òrometua : Mauruuru maitaì terä nä pupu, terä nä âuvaha i tià mai no te pupu, no nä pupu e piti ia au i ta tätou uiraa, tüàti änei te parau tià e te tatarahapa. Te vai ra te mau manaò ta rätou i amo mai, manaò terä no te pupu, e hinaarohia ra e haamauruuru maitaì, no te mea te tauturu atoà ra ihoä ia òutou, i to òutou manaò e te mea ta òutou e märamarama ra ia au i te mea e uihia ia òutou. Horoà noa atu vau i te tahi mau vähi e tano e haamaitaì atu ä e tauturu i te mea o ta òutou i haamata mai i te hiò. E piti ihoä parau teie, ia au ihoä i te tahi tatararaa i nä roto mai i te tahi pupu, te vai ra ihoä te tahi taa-ê-raa i roto ia räua. E hiò rä tätou i terä nä parau e piti. Te parau tià, te vai atoà ra ihoä te haapäpüraa a te tahi pupu e, ia au ihoä terä Taramo, te Atua te parau tià. Te parau tià, no te tahi ia mea tei topa, faahoì i nià i to na vairaa, faahoì i nià i to na tiàraa matamua. I roto i terä mea parau tià, e matara mai terä manaò no te tano, no te âfaro e no te maitaì. I roto i te parau no te tatarahapa, e nä mua ia o òe iho, nä mua ia o òe iho i te ìte e te färii e, ua rave òe te tahi òhipa tano òre. E tïtauraa atoà rä te reira ia òe e faaâfaro, te auraa, te manaò i ô nei, ua ìte, ua färii e te vai ra terä hinaaro haamaitaì. Te auraa, e na ô ia tätou e, e haamata âpi faahou, faaâpi faahou. Teie rä haamata faahouraa, teie faaâpi-faahou-raa, no te haere ia i nià i te mea tià, haere i nià i te mea tià. Te ìte noa ra tätou e, te parau-tià e te tatarahapa, e nä ô ia tätou e, e faaravai te tahi i te parau i te tahi. Ia òre rä te ìte, te färii i terä hinaaro haamaitaì, aita, e vai noa ihoä ia te parau tià o na anaè i to na vairaa e to na pae. E te tatarahapa, aita ia e faufaa. Te vai ra terä manaò ìte, färii i terä hinaaro haamaitaì, te vai atoà ra rä te tahi, ia topa te tahi, i tatarahapa ai, te vai ra ia terä hinaaro färii i roto ia na, ua färii, ua ìte te tumu, o na te tumu. E, te vai ra terä hinaaro e tià faahou mai. Te fifi o te taata i mua i te parau tià, to na fifi, no terä ia mea, ua ìte o na e, e ua rave i te tahi èà tei faaätea ia na e aore ra te tahi rëni tei faaätea ia na. Teie rëni ta tätou e parau nei, te hinaaro o te Atua, ua faaätea ia na i te Atua. E haamata atoà ihoä hoì te taata i te uiui e, e aha, e aha teie hape. Te reira atoà ihoä te tahi mea e hiò, no te mea, te vai atoà ra ia te tahi pae, aita rätou e färii i te tano, no terä ia mea e, o na iho te tano, aita ia e faufaa no na i teie parau. Te taata ra e tatarahapa, e taata terä e färii, e haamata âpï faahou, faaâpï faahou.

 

Ta te Atua ôpuaraa, e nä ô ia tätou e, eere no te feiä tano. Ta te Atua ôpuaraa, no te feiä tano òre, te auraa, e horoà ia te tahi taime no rätou no te faaâfaro i to rätou oraraa, mai terä rii paì reo to Ietu e nä ô ra e, te taote, eere ia no te feiä maìmaì òre, no te feiä maì rä. Aita atoà ihoä Ietu i haapau i to na taime no terä mau taata e parau noa ra e, aita to mätou e maì. Ua haamata anaè te taata i te manaò e, e aore ia i te òreraa e färii i te mea tià, no te mea, te manaò noa ra o na e, ua tià o na, ua tano o na, eere no na  teie parau. Eita atoà ra o na e hinaaro i te ora a te Atua. E nä ô ia tätou e, te taata tei färii e haamaitaì i to na parau, aita e parau to te hape no na. Mai te peu, mai te peu, e färii e tätai ia au i te tahi manaò ta te pupu e parau mai, mai te peu e färii e haamaitaì, te ui noa ra ihoä te taata, no vai te hape, no vai te tatarahapa, tei hea te hape. Te nä ô atoà ra te tahi pae e, te tatarahapa, e tano ia no terä mau taata riirii, aita. E tano atoà ihoä te tatarahapa no terä mau taata arataì, huna noa atu ai rätou, eita rä e moè. Terä rii te tahi mau parau tautururaa ia tätou i nià i teie uiraa o teie nä pupu.

 

Èriäta tiàtono (Koyoyo) : Aita teie manaò e haere rä i nià i te tatararaa. E. Te haere ra rä teie manaò i nià i te feiä tei âfaì mai i te parau. Ua ìte òe i te mea tià, te âfaìraahia mai rä, e ère teie i te mea tià. Tauihia to ù huru, tauihia to ù hiroà, tauihia ta ù peu, te taatoàraa. O roto vau i te tià. Te âfaìraahia mai rä te parau, i reira vau te haperaa. To ù terä manaò, to ù terä manaò. A faaroo noa mai, e aita òutou i au tià rä ihoä ia. Mea nä ô. Aita vau e âfaro i te papaâ, e aita atoà rä vau e hinaaro i te papaâ. No te aha. Vau, tei roto vau i to ù parau. Ia ora vau i roto i to ù parau, ta to ù fenua i àtuàtu ia ù. Âfaìraahia mai rä, mea ê roa. Hinaaro òe e haere i te Atua ra. Haere òe i te fare toa na mua, haere atu ai. To ù mau tupuna, maa tïhere noa. Haere anaè paì e pure, maa tïhere noa. To Ietu i nià i te tätauro, e tïhere. Âfaìraahia mai rä te parau, aita, mea häìriìri roa òe. Ua tià vau na mua, i muri vau i te faahape-raa-hia. Tei hea ia te mea tià. Terä i âfaìhia mai aore ra, terä ta ù i faaruè, ta rätou i òomo mai i ta rätou. Rave atu rä i terä i âfaìhia mai, haere haere roa i Rarotoà. I ô i Rarotoà, to ù ia tupuna. No te mea ua mau terä i âfaìhia mai ia na, âfaì atu ra i Rarotoà, paari roa atu ra te feiä aè rä i nià iho, puèraa Rarotoà. Na to ù tupuna i âfaì i te parau i ô, no te mea ua âfaìhia mai ia na rä te parau, tïtöhia mai terä i räpae. Âfaì atu ra i Rarotoà. Paari roa rätou e tae roa mai i teie nei mahana. Pau te haere faataui, aita e haere. Na ria, e haere i te fenua Päpua. I ô o na i te àmuraahia, no te momona o to na tino. E, oia. No reira vau i parau atu ai e, aita vau e âfaro i te färani, aita atoà ihoä rä vau e hinaaro ia na. Terä tauiraa i to ù hiroà, ta ù peu, to ù huru, ta ù mäa. Terä noa te manaò.

 

Maitoà òrometua : Tei nià noa teie manaò i te märamaramaraa o te parau. Terä rä, e horo ra vau i roto i te manaò o te pupu, ia oti, faatüàti mai ai i nià i te tahi mau arataìraa o te parau e na roto mai ra e te rautï. Ia ô anaè paì te parau i roto pupu e, te manaò o te pupu e, te parau tià, te Atua ihoä ia. E te taata parau tià, te Atua ihoä ia i te reira vähi. Aita ia vau e mäìti ra i hea. No te arataìraa noa i roto i te märamaramaraa o te parau, no te mea, te haere rii mai ra te manaò o te rautï, mai te reira rii rä. A taa atu ai i te manaò e arataì ra i te auraa o te parau o te tatarahapa, aita ia, te tüàti-noa ra ia. Terä noa maa vähi. Te reira noa.

Rautï : Turo : Koyoyo, ei hau. Aita, te taa atu ra i terä peàpeà rahi e vai noa ra i roto i te âau. Tei tupu, ua oti ia, ua orahia mai, eita tätou e tano e haere e haamata âpï faahou mai i terä. Terä haamata âpï faahouraa o na, mai teie o na, e haamata atu ai. I roto ia i terä parau ta te Atua e parau ra, ua ìte òe. Te hinaaro o te Atua, o òe e o na. Terä paì mau vähi ta òe e peàpeà ra, ia haamanaò mai òe, to ù mau tupuna, mea tïhere. Ietu i nià i te tätauro, mea tïhere. Aita vau e parau atu ra ia òe, ananahi poìpoì tïhere mai. O òe ihoä ia te fifi i to òe tïhere. No te mea, aita ä òe i ineine i te rave i te reira parau. Te vähi rä paha ta tätou e hiò. Haamanaòhia atu ra i te tahi parau ta Aperahama e parau ra i te taata taoà. Te haapeàpeà atoà rä no te fëtii ta na i vai iho mai i raro nei. Ua rave paì i te tahi èà aita e tano ra i ta na hiòraa mai na nià. Nä ô atu ra Aperahama, eiaha e haapeàpeà tei rätou rä te parau. Manaò anaè au, manaò anaè au e tano atoà e parau ia òe e, tei ia òe rä hoì te parau. Terä faatupuraa i to òe parau ta òe e manaònaò ra. A rave paì ia, tei ia òe ra te parau. Tei ia òe ra te märamaramaraa o te parau. Ia òre òe ia faatupu, o òe te faahapahia. No ta òe paì parau i parau. Mea päpü atoà rä hoì e, ia faatupu anaè òe, e faahapa-atoà-hia mai òe. E faaitoito rä, mai te reira ihoä te Atua i roto i te tupuraa o ta na òhipa, e rahi aè ihoä te taata i te tähitohito e te faahapahapa, i te paèpaè i te hinaaro o te Atua. Eere, terä i tupu, ua oti ia. Teie rä e hinaarohia nei ia tätou, te tiaì noa mai ra ia òe. Te piti o te manaò, no nià ia i terä parau tià e te mea tià. Ia au i te tahi manaò ta te pupu e horoà ra, te parauraa i te parau tià o te Atua ia. E te uiui ra ia te manaò e, e terä taata e rave ra i te parau tià, te Atua atoà änei ia. No te Atua òe, e rave ihoä ia òe i te mea o ta na e hinaaro ra aore ra i te mea e mauruuru ai te Atua. Eere te parau tià ta òe e rave, e rave òe i te mea tià, te auraa, te tupuraa o te reira mea, tei nià i te taata. No te mea i roto i te òhipa ta te taata e rave, e faito atoà o na. E hiò atoà o na e, terä ta ù e manaò ra, te tano rä i nià i ta te Atua e hinaaro mai ra aore ra, te nä vaho roa ra. Ta na rä manaònaòraa tumu, ia rave o na i te mea tià no te Atua. Tapeà-noa-ihoä ia te parau e, te Atua te parau tià. Te taata rä, te mea e hinaarohia ra ia na, faatupu o na i te mea tià i roto i to na oraraa. Te mau taime atoà, te mau vähi atoà, e ìmi o na i te mea tià, eiaha no na iho. Ia ìtehia rä te Atua ta na i färii aore ra, mai te peu, e türaì faahou tätou i te parau i mua, e nä ô ia tätou e ia ìtehia te Atua ta na i here, no te mea te parau o te here, eere no na noa, no te taata atoà rä e te Atua. Te hinaaro o te Atua i te taata, ia here te Atua ia na, e i roto i terä here to te Atua ia na. E rave o na i te mea tià, ia òre te iòa o te Atua terä e ìno ra. E ia ìno hoì te iòa o te Atua ia na, taiòhia mai ia ei hara na na. No te mea, aita o na i rave i te mea tià. Terä te tahi tämataraa i te tatara atu i te reira manaònaò i to òe

 

Glassie òrometua : Ia ora na, te nä ô ra paì to tätou rautï e horoà mai te Atua i te mea tià. Te hoì ra vau, haamanaò ra paì au i te parau no te märamarama, e te parau a terä rüàu i terä pae. Terä päpä. Aita no te parau tià, parau tatarahapa. Hämani anaè te Atua i te taata i Aitutaki, mea nehenehe, mea nehenehe. Horoà mai te Atua i te märamarama i to ù mau tupuna, terä to òe oraraa, a rave i to òe oraraa, to na märamarama. Hämani to ù mau tupuna i to rätou fare, hämani i ta rätou mäa, ta rätou òhipa täià, pau roa te oraraa, ia au i to te Atua hinaaro, ia au i te parau tià. 1826, ua tere mai e piti taata Tahiti io mätou, 1821, sorry. 26 no âtopa, haereraa mai rätou i Àitutaki, e Atua to rätou. I ô i Àitutaki, te vai ra to mätou Atua. O Ana, ta mätou iòaraa ia na, Tangaroa, Rongo. To mätou Atua terä, to na iòa, ta mätou iòa terä e pii ia na. Haereraa mai terä taata tahiti, e parau òe e taata Tahiti, parau mai rätou i to mätou mau tupuna. To òutou àhu e òomo noa ra, ua hape. E eere no te Atua terä märamarama. To mätou àhu, terä, terä e tärere haere noa aè ra. Niàu, àuti, teie. Terä te àhu o to mätou mau tupuna. Marae to mätou, vähi haamoriraa Atua. Haereraa mai terä märamarama âpï, e parau i to mätou mau Metua, poiri òutou. Aita to òutou märamarama, ua hape ta òutou faanahoraa i to òutou oraraa. Teie te mea âpï, ìriti terä àhu to òutou. Òomo noa te pereue, te mau mea atoà, mai nià mai i raro. Faaòromaì mai, mea hape rii rä te parau. No te mea terä reo to òutou, eere i te òhipa òhie, tämau, haapii. I roto i te ono o te âvaè, te tämata ra. 1821, täpae Papeiha, e Vahapata. Haereraa mai räua, terä to räua Atua, Atua âpï, ta räua i parau. Märamarama to mätou mau Metua, hui tupuna, ua hape. E nä te Atua i horoà, nä te Atua i horoà. Tänina i te auahi, ìmi. Ua fifi to mätou mau tupuna, ua taì, ua pii e, Tangaroa i te tïtï, Tangaroa i te tätä. Hukua kena te rangi, ia ora mätou. Terä ia te pii a to mätou mau hui tupuna. Aita, parau Papeiha e Vahapata, ua hape, teie te mea âpï. Haere mai te Atua e ìmi tei moè, ia faaora. Eere to mätou hui tupuna i moè, parau päpü ta ù. Terä ia ta mätou peu e täpeà ra i teie mahana. Mai ta terä päpä e parau ra, mea âpï terä. E tano änei, teie ta ù uiraa, e tano änei to ù mau tupuna e tatarahapa. E inaha, te rave ra rätou i te märamarama ta terä tupuna to mätou. Terä Atua horoà i to mätou tupuna. E tano änei. Mauruuru.     

 

Rautï : Maehaa òrometua : E ria, mauuruuru. Terä rüàu i ô ta òe e parau ra, terä rüàu, na na e haere atu e parau ia òe ua hape. O na tei tatarahapa teie nei. Heru heru heru, heru heru araù aè òrua paraparau ai. E te vai ra te tahi manaò.

Rautï : Turo : Aita, mauuruuru terä mau manaò no te mea te taa-noa-hia atu ra, eere te feruriraa terä e faanaho mai ra te mänaò, te âau terä e mänii ra. E, terä mau taata i haere, ta òe e haamänaò ra, mea nä ô nei atu òutou. Aita, ua rave rätou i te mea ta rätou i tiàturi i roto i terä tauiraa rätou. Ua mänaò rätou terä te mea tano, haere rätou e parau i to rätou mau taeaè ua hape, ua hape, ua hape. I teie mahana na roto i te märamarama o te parau a te Atua, te ìte ra tätou, haamanaò mai nei tätou i te ômuaraa o teie hepetoma, te Atua iho terä o Iteraèra e parau ra, no ù te fenua e te î atoà i nià iho, te mau fenua atoà e terä mau taata atoà e pärahi ra i reira ra. Aita rä hoì tätou i taiò i terä parau i terä tau, mai teie ta tätou e märamarama nei i teie mahana. Tei ravehia, ua oti aita e roaa. Te parau ra òe e, e tatarahapa änei. E tano tätou e tatarahapa, aita rä e faufaa te tatarahapa mai te peu aita e hinaaro e faatupu ta te märamarama e faaìte ra ia tätou. To tätou fifi no te mea ua täpii roa tätou i nià iho, e te parauhia mai nei terä ta òe e faaruè, nä te Atua atoà. Parau mau te vai ra te mea maitaì, te vai ra te mea ìno. I roto i ta Iteraèra, taiò maitaì na, ua tuuhia mai te mea maitaì e te mea ìno i ravehia mai. Mai te parauraa e, te mea maitaì anaè ta òe e täpeà, ua faaìtehia mai, te vai ra atoà te mea ìno. Hoê ä ia huru i roto i ta tätou e rave nei, te vai ra te mea maitaì, te vai ra tei iti i te mea maitaì, e rave i te mea maitaì. E te mea faufaa roa atu rä, ia färii tätou i te faatià faahou i to tätou parau, ia tano terä parau no ù : Te mau nünaa atoà, hoì ihoä te reira nünaa i roto i te huru ta te Atua i hinaaro no na. Ia au paì terä parau ua hämani te Atua i te taata ia au i to na huru e to na hohoà. E amo ia i terä huru e terä hohoà to te Atua, ta na i horoà no tätou. Ta tätou i huna rii noa, ta tätou i täpoìpoì rii  nei, e, e tuu i te vähi äteatea. Aita vau e parau ra mai ta terä rüàu, tïhere òiòi mai, aita. E âfaì  to tätou parau i te vähi äteatea, eiaha e tuu faahou i roto i te pöuri, tuu i te vähi märamarama, tià i mua i te Atua, tià i mua i to òe Atua. No te mea te haapäpü mai ra o na ia òe i teie mahana, ua ìte òe i teie nei i te mea maitaì. Tei ia tätou ia te raveraa e te haamoèraa i te reira parau. Ia haamoè rä tätou, e hapa ia na tätou. Ta tätou ia mau tamarii ânanahi te parau mai, tatarahapa òutou i terä hape rahi ta òutou, òutou i huna i te parau mau, tei ô tätou i teie nei.

Taarii òrometua : Ia ora na i teie poìpoì. Faaroo ra atu vau ia òe e Turo, huru peàpeà rii te âau, no te mea a tahi ra vau märamarama roa atu e, te vähi ta tätou e haere ra. Aita vau e taa to òutou manaò, to ù rä, e parau âfaro atu vau i teie nei. Te nä ô ra tätou, taui i ta tätou mea, arataìraa faaroo i teie mahana. Te parau mai ra òutou ia ù e, e hoì tätou i terä Atua parauhia eo Taaroa, no reira ihoä ia òutou i te parau noa, e ta tätou haamoriraa i mua ra. Eiaha òutou e fifi mai, faaâfaro noa atu vau te parau. Parau noa atu vau ia tätou i te mönirë, rautï mä terä haereraa ta òutou e haere ra, arataì ra òutou ia tätou i hea. Parau mai ihoä ia òutou e nä te märamarama o te parau a te Atua teie ta tätou e parau parau nei. Na reira anaè hoì tätou i te parau parau, hoê ia pupu märamarama, hoê ia pupu märamarama òre. Eiaha òutou e fifi mai, eita vau e pee i te reira mea. Mai te peu o vau te taata pöuri roa aè i roto i teie rururaa ta tätou, a tirä ia. Ia ù nei rä i teie taime, aita vau e taa nä hea, aita vau e taa faahou ra e, e aha teie feruriraa ta tätou e feruri nei. Parau noa atu ra vau i te monirë ra, terä mea ta tätou e nä ô ra ua ìte òutou, ua ìte òe. Te auraa, aita e feruriraa faahou. Mai te reira mau änei ihoä hoì, tatara mai ihoä hoì o Turo te tahi huru hiòraa ta na e hiò ra. Ua parau atoà mai ihoä òe e Turo, aita e mänaò e faaineinehia no te arataì. E ia hiò anaè atu ra vau. I nanahi ra, te nä ô mai nei tätou e ia haapäpü, ua hape ta tätou arataìraa. I teie mahana te nä ô noa ra tätou e ua hape ta tätou arataìraa. Eiaha, eiaha, aita. Eere to ù mänaò i te manaò riri, e mänaò peàpeà. Eita atoà ia vau e hinaaro e täpeà i te feruriraa i teie taime, eere te reira to ù manaò. E hinaaro vau ia ìte atoà mai paì òutou i te mea ta ù tiàturi ra e tae roa mai ai i teie taime. No reira vau e òrometua ai nä te Ètaretia. E ia nä ô anaè rä hoì tätou, ua hape terä faaìteraa ta te Ètaretia, e mea mä. Tae roa mai i teie mahana, aita vau e tiàturi ra e ua hape ta ù raveraa, ta tätou raveraa. oia ia, aita ia te tahi taime e tae i nià i to na vairaa, oia ia. Hopeà òre ia tätou i te hape, te tiàturi ra vau te reira. Ia parau anaè rä tätou e, ua hape ta tätou faaìteraa, ta te Ètärëtia paì, e te reira paì tätou i te täviniraa, eita e maraa ia ù, tei ô noa. No terä tatararaa, horoà noa atu ai vau terä mea. Huru päpu rii roa atu paì ia ù e, huru päpu rii roa paì ia ù e, no te aha ia tätou, parau anaè tätou färii to tätou Mäòhiraa, terä ia to na hopeàraa. Manaò noa nei hoì au e mai terä ta tätou i haa noa mai na oia hoì, hiò, haafaufaa i to tätou parau. Te mea ta tätou e parau nei i teie taime, eere te reira faahou. Eiaha, eere te reira noa. Terä, terä rii to ù manaònaò, e manaò, manaò peàpeà. Aita rä, faaitoito ihoä ra ia i te âpee atu i terä feruriraa ta tätou. Teie nei, faaroo atoà ra vau te tatararaa hopeà a te Rautï, terä paì i nià i terä uiraa, terä atoà i na mua mai ra. Parau tumu ta tätou i tuu i roto i terä na tumu parau e piti, parau ia no te färiiraa. Eere ia i te tahi parau naìnaì, te reira rii te manaònaòraa. Eere i te uiraa noa, manaònaòraa i nià i terä mea ta òutou e parau ra. Mai te peu ra ua hape teie mänaò to ù i te märamaramaraa atu, a tirä ia. Te tatarahapa atu nei ia. Mai te peu rä, terä ihoä, te tano noa ra ta ù parau, aita ia e mea, aita ia e manaònaò.

Rautï : Turo : Aita, hinaaro noa vau haapäpü i te tahi vähi. Täpü poto rii roa ra paì to òe manaò. Aita hoê taime parauhia ai e ua hape te Ètärëtia, ua hape ta na arataìraa. Te vähi matara mai ai terä mänaò ta òe e faahiti ra, no roto ia i te tahi uiraa i nanahi ra. Te manaò i roto i terä uiraa, inaha te roto te nünaa i te fifi. Mai te peu e fifi, te vai ra te tahi vähi aita e âfaro ra. Terä ia e nä ô ra te uiraa, ua hape. Te auraa, mai te peu e ua hape, oia hoì tei roto terä manaò e mai te peu no te òhipa e ravehia nei i tupu ai terä fifi, e hiò faahou ia. Aita rä i faatorohia mai terä ta òe i faatoro i te parauraa e, mea haere ia Taaroa ra. Aita, o Taaroa ihoä te Atua ta te mau tupuna i haamori mai, ua ìte atoà tätou i te reira. Ua ìte atoà tätou i teie mahana i te fifi o te taata ia faaroo i terä iòa, fifi noa atu ai rä o na, aita terä parau e tano e tümä. Te hiò ra ihoä tätou i to tätou parau, to te Mäòhi teie mahana, ia parau faahouhia to tätou i mua noa ihoä terä arataìraa ta Mita : Ua ìte òe i te mea maitaì. Terä ia tätou, terä ia ta te manaò e fäfä ra, i te ìmiraa i terä maitaì ta tätou e ère ra. Eiaha mai te mea ra e te tïoihia ra te Ètärëtia i te tahi vähi e te tahi, aita. Ei vähi paraparauraa teie na tätou. Te hiò ra to te tahi manaò, te tüàti ra to te tahi. Aita te tahi i tüàti mai, mai terä ihoä ta tätou mau paraparauraa atoà. Nä ô noa tätou, teie feruriraa e haere nei, no te Atua te hinaaro eita e mau. No te taata ra, aita ia e maoro na na noa ihoä e mörohi. E aita e rahi roa atu ta ù parau i ô.

Uiraa 3 :  E aha i moèhia ai i te taata te mea tià ta te Atua i hinaaro ia na ia rave (Rautïhia mai e Maehaa òrometua).

 

Pähonoraa a te pupu 3 Päpä (Vauvauhia e  Ranihä v., òrometua) : Ua rave noa tätou ia au i to tätou iho manaò, eiaha rä ia au i te hinaaro o te Atua. Ia rahi roa te paraparau, e itihia te òhipa. Ua horoàhia te tiàmäraa i roto i te taata. I teie rä mahana, e faaheporaa. E te nä ô ra ia terä manaò e : « Ta ù anaè te parau tià, e aore faahou ta te Atua. Aita faahou e faaturaraa i te tahi. Aita faahou e Here e te Aroha. I vai ai te taata i roto i te nounou. Te poroìraa a te pupu, peretitenihia e te Metua e te Värua Maitaì : Ia Atua te Atua, ia fenua te fenua, ia taata te taata.

 

Pähonoraa a te pupu 2 Mämä (Vauvauhia e Tetupaia v.) : Te taata, e ôpuaraa nä te Atua, e te hinaaro o te Atua, ia rave o ia i te maitaì e te mea tià. Ua moèhia ia na, no te mea aita o ia i haapaò, i rave i te faufaa i horoàhia ia na e te faatupuraa i te ora. Ua moèhia ia na, no te mea aita o ia i haapaò e rave i te faufaa i horoàhia ia na i te faatupuraa i te ora. Ua moèhia ia na, no te mea ua tomo o ia i roto i te àpu o te tahi, apiapi roa aè ra to na feruriraa. Te mea rä e tià ia na ia rave, e hoì i roto i to na iho parau. Te vai ra te tahi hiòraa i hiòhia mai e te pupu, te parau ia no te haamoriraa ta te pupu ia e hinaaro ra e haamauruuru maitaì. E haamauruuru maitaì ia Papetoài, haamauruuru ia Maharepa, e, e haamauruuru atoà ia òe e Teàvaro i teie poìpoì. Te parau ia no ta tätou mau haamoriraa i haerehia mai. Te vai atoà ra ta na aniraa i te mau rautï, türama faahou mai na terä parau, tei moè. Terä mai, e mauruuru.

 

Rautï : Tämuera òrometua : To te rururaa nei, tätou paatoà, nä reira atoà to teie fenua, ia ora i te Atua i to tätou farereiraa. Ta tätou uiraa, te nä ô ra, ia au atoà i te mau pähonoraa i horoàhia mai e teie nä pupu : « E aha te mea i moèhia e te taata i te mea tià ta te Atua e hinaaro ra ia na ia rave ». Ua moèhia ia tätou te taata nei te mea tià ta te Atua e hinaaro ra ia tätou ia rave, tano atoà ia ia tätou ia ui e : « E aha rä i moèhia ai ».

 

Tautururaa ia tätou i mua i teie uiraa, nä ô noa ia tätou, rave noa na i te tahi hiòraa no te tahi taata mai ia òutou atoà tei tanu i te räau i roto i to òutou âua. Ua rahi te räau, ua tupu, eita i ìte-faahou-hia i te ätea. Te räveà noa e ìte ai òe i te ätea, topetope i terä puèraa räau, haavaravara, i reira e roaa ia òe i te ìte i te ätea. Tei hau roa atu, e ö atoà mai te hihi o te mahana i terä vähi ta te räau i haamarumaru noa, mai te reira atoà tätou e te taata. Na nià anaè ra tätou i te tahi reo to Ietu i roto i te Mätaio pene  5, terä parau ta na e nä ô ra e: « E ao to tei mä te âau, e ìte rätou i te Atua...» te reira. Teie ìteraa to te Atua eere ia e, mai te mea ra e, e tià täùe noa mai te Atua i mua ia òe, e aore ra mai ta te tahi pae e parau ra e, « E feiä moà terä» Eere no te Atua anaè te reira parau. Teie ìteraa ta Ietu e parau nei,  teie ia to na auraa, e òaòaraa paì no te taata, teie ia paparau i mua i to na âau, to na mau manaò, to na feruriraa, e mauruururaa no terä taata no te mea te faaäteatea ra o na i te mau mea atoà e faaapiapi noa ra ia na i te ìteraa  i te Atua. Te auraa, ua hinaaro anaè te reira taata i te ìte i te Atua, tämä e ua mä anaè, ua äteatea anaè i reira te Atua e ö mai ai i roto. Mai te peu ra hoì e, o òe noa ta òe e ìmi ra, eiaha ihoä ia e tiàturi e, e ìte òe i te Atua. Mai te peu rä o te Atua ta òe e ìmi ra, haapae rii atoà ia òe i ta òe, eiaha no te mea e mea faufaa òre, na òe rä hoì e mäìti. Te Atua ta òe e ìmi ra, faaitoito i te tämä i te âau. Teie nei, e aha te fifi o te taata. To na tanoraa mau, e tià noa i te Atua i te rave i te òhipa o ta na e hinaaro ra i nià i te taata na na i hämani. Te fifi o te taata no te mea na na iho e ôtaa noa ra i to na mau peàpeà, to na mau manaò, to na hinaaro, eiaha atu ä paha te hinaaro, te faahinaaro rä, ua rahi roa e no terä mea ua rahi roa, eita te Atua e ö mai. Rave na tätou i terä parau i roto i te Apotarupo e reo no te Fatu, pene i te Apotarupo i te pene 3 ìrava 20, ìrava mau roa terä ia tätou noa atu ua moèmoè rii. Tei nià noa i te haamanaòraa, ua hiroà faahou mai te reira parau. Te nä ô ra : Te tià nei au i te ùputa e te pätoto atu nei. Ia faaroo mai te tahi taata i ta ù reo e ua ìriti i te ùputa ia ù, e tomo atu vau ia na ra, e, e àmu atoà vau i te mäa io na. E, e àmu atoà o ia i te mäa i ô nei io ù nei. Nä ô paì ia tätou e, eie te Atua e pätoto noa mai nei i te ùputa o to tätou âau. O vai ia hoê Atua mai terä,  e haere roa mai i pihaì iho roa ia òe pätoto ai i te ùputa o to òe âau. E hau roa atu,  na òe e ìriti i te ùputa ia ìte mai te Atua e, a, e taata ta òe i roto i te fare. Eita te Atua e tiahï i terä puèraa taata. Eita paì te Atua e haafifi ia òe e terä mau taata ta òe e tauàparau ra. Te reira mau taata, ua ìte maitaì tätou o vai, o haamoè te tahi, o täiva i te Atua, o tähitohito. Te reira paì mau taata i täpae ai i roto i to òe fare. Na òe i parau atu ia rätou mai haere anaè i te fare. Eita te Atua e haafifi ia òe, e vaihö rä te Atua ia òe ia paparau. Penei aè te Atua i te nä ô mai e, a mahana mea vau e hoì mai ai ia au atoà i terä parau ta na e parau ra i roto i te Apotarupo. Ia hoì anaè mai te Atua, eita o na e haere e vävähi i te ùputa o to òe âau. E haere mai ra o na e pätoto, e ia ìriti hoì òe i te reira ùputa ia ìte mai te Atua, a òaòa anaè. Teie to na auraa, ua tämähia òe e terä mau mea e faaapiapi noa ra i to òe manaò. I reira te Atua e ö mai ai. Aita atu e hinaaro to te Atua, o òe e o na, aore ra o na e o òe, ôrua ia paraparau, ôrua ia hähaere, ôrua i roto i terä tere. E mai terä atoà ta te Apotarupo e haamanaò mai ra, e àmu o ia i te mäa io òe. Te auraa, ia faaineine òe i te mäa tei au i to òe Atua, tämäa ôrua io òe, e tei hau roa atu i te maitaì, ineine atoà o na i te àfaì ia òe e faaàmu i te mäa o ta na i faaineine na òe. Haamanaò ai te reo o Ietu e nä ô ra : Ia hinaaro anaè i te Atua, eiaha paha te hinaaro, te parau tano roa aè, ia here anaè i te Atua, a here ia na mä to âau, to värua, to manaò, to püai, ia hope roa no te Atua anaè. I reira òe e ìte ai te mea tià ta te Atua e hinaaro ra ia òe ia rave. Mau manaò terä, täpiri noa atu i nià i terä mau pähonoraa haere mai ra.

  

Iotua Ioane òrometua: Âfareaitu, i te fare Atua, i te fare arii, Âfareaitu i te parau rii herehere. Herehere i nià i te mouà, herehere i roto i te faa, herehere i te pae tahatai, herehere i roto i te miti, herehere i raro i te miti, herehere i raro aè roa i te àiraa mäa. Te nä ô ra paì te tahi vähi tatararaa ta te rautï, tämä òe ia òe nä mua roa i reira te Atua e haere mai ai. Ia òre òe e tämä, te auraa ra, ia òre òe e tämä, e òre te Atua e haere mai, tomo mai. Te reira, eita te Atua e ö mai, tano ihoä paha. Nä ô noa ra rä vau i te tahi taime, aita änei paì tätou e faanaho roa ra i te parau o te Atua. Aita änei paì tätou e nä ô roa, ia nä ô anaè tätou i reira te Atua e nä ô atoà ai. Ua tano ihoä, aita vau e parau atu ra e ua hape. Nä ô noa atoà paì ia vau i te tahi taime, ua tiaì roa änei te Atua ia mä teie nei ao, ia äteatea teie nei ao i reira o na e tono mai ai i ta na tamaiti. Aore rä, no te pöiri o teie nei ao, i tono mai ai o ia i te märamarama. Ua tiaì roa änei te Atua ia äteatea teie nei ao, ia märamarama teie nei ao i reira o na e tono mai ai i ta na Tamaiti. Te tahi paì ia hiòraa terä na ù. Nä ô noa atoà paì ia vau, no ù iho i roto i to ù ìno, i roto i to ù haapaòraa òre, aita te Atua i tiaì roa ia mä vau. Ua tomo mai rä te Atua i roto ia ù, ua haere mai e tauturu ia ù i te tämäraa ia ù. E, te reira noa te tahi hiòraa, aita änei paì i te tahi taime, e hape atoà paì tätou mai te mau färitea i hape i to rätou tau. Aita vau e parau atu ra ua hape terä türamaraa. Te tahi paha terä, manaò noa.

 

Rautï : Maehaa òrometua : Te reira, te vai atu ra ä, amo noa aè i te rima. E, e terä rüàu, parauparau taureàreà mai òe i teie nei.

 

Èriäta tiàtono (Koyoyo) : Òutou terä e hape ra e ua rüàu. E, te rouru noa tei rüàu. Te haru ra vau i te tahi vähi ta te rautï, terä paì e nä ô ra, ia mä anaè au e haere mai te Atua i roto ia ù. No ù, eita e haere, no te aha. E tiàpaì te Atua. A hiò mai na ia ù, mea naìnaì roa. Mai te peu e haere mai o na i roto ia ù e püehu. Eita atoà vau e färii i te Atua e haere mai i roto i to ù âau, vähi terä e haaputuhia te tütae. Tei hea fäito tämä, terä paha i ô, e, terä paha i ô, te reira tämä paì te rae. Ia parau-anaè-hia rä e âau, mea ê paì ta ù manaòraa. No ù, eita vau e taa i teie puèraa, terä ia ta ù e parau atu ra. Te parau paì o te âau, tämä anaè ra te rae, te reira paha, i reira paì e hoì faahou mai ai to ù ihoä huru, te reira.

 

Rautï : Turo : A hiò mai na i terä manaò matamua. Terä paì manaò e nä ô ra e, e aha, e tiaì roa mai ihoä ia te Atua ia mä. E, e parau teie no te Atua e te taata, o vau e o òe, eiaha vau, te Atua e òe. Hinaaro òe ia na, na òe e faaäteatea, eere, na òe paì te reira tuhaa. Ua ìte maitaì tätou, ua rahi anaè te peàpeà, ua rahi anaè te manaò, ua rahi te ôpuaraa, ua rahi anaè te mea ta te taata e faahinaaro hänoa ra, aita faahou te Atua. Te taata noa e teie mau hinaaro to na ta na e ìmi ra i te räveà ia tupu. Teie mau hepohepo ta na e ìmi ra i te räveà ia matara, e aita e räveà e matararaa ai. Hoê anaè räveà, ia roaa i te taata i te faaäteatea i to na manaò, ia riro e, o na e te Atua, tei ô paha te Atua i te tiaìraa mai ia tätou. No te mea e hinaaro te Atua e färerei i te taata tätaì tahi. Eita o na e tomo mai mai te peu e, ua apiapi to òe manaò. Eiaha atoà tätou e faariro  mai terä manaò e haere mai ra, te Atua mai te tahi, haere o na i roto i terä vähi faaruèraa pehu, eita. Te taata te faaineine ia na, ia ineine to na âau, e òhie te Atua i te paraparau ia na. Mai te peu e, ua apiapi ê na to na manaò, to na âau. Aita ihoä hoì e, eita te Atua e ö no te mea ua apiapi. Tei ô noa te manaò i roto i terä mau parau i vauvauhia atu. E tuhaa ta te taata i te faaäteatearaa i to na âau, to na manaò ia riro e, mai terä ihoä huru horoàraa i te mea, horoàhia ra no te ture. Ia riro paì e te manaò o te âau, te värua e te püai no te Atua anaè, i reira te Atua e òhie ai i te pärahi mai i roto i te taata. Terä te tahi noa ia maa manaò iti tauturu i ô. I nià i te piti, aita vau e märamarama faahou ra. Nä ô mai ra òe ìrauaè ra, eita òe e au i te papaâ. Haereraa mai rä to òe manaò, e manaò papaâ. Ua papaâ ê na òe, ia parau anaè paì òe, a eita vau e färii i te Atua i roto i te âau, te âau e vairaa tütae. Ia parau anaè te mäòhi òaòa te âau, peàpeà te âau mauruuru te âau. E âau anaè ta te mäòhi. Ia parau tätou mai te reira, aita tätou e parau ra e, parau no te vairaa tutae, parau taa ê te reira, âau atoà ihoä ia parauhia. Mauruuru anaè, eere te manaò te mauruuru, te âau. Parau-anaè-hia te taata àmu i te parau, tuu i te parau i roto i te ôpü, e tuu ia i roto i te âau. Te nä ô nei tätou, tämau âau i te parau, âau. No reira, mea tano paha tätou ia faataa maitaì, ia parau anaè tätou e âau. I roto i teie faaòhiparaa ta tätou e faaòhipa nei, eere ia no te tahi manaò ta òe e tuu mai ra, eere. Te pü terä o te oraraa o te taata, te pü, te reira te ora. Te nä ô nei tätou ua puta pü te âau, e aha te auraa ia parau te taata ua puta to na âau, ua puta pü, ua ö te aroha i roto. Nä mua atu e âau ètaèta, âau färii òre. Ia puta rä, ia puta te pü o te âau, e ö te parau, e ö te aroha, e ö te here, eere. No reira, mea tano e faataa maitaì i terä nä mea, i roto i te parauraa no te âau e, te vai ra ihoä  te tahi,  te vai ra teie ta tätou e faahitihiti nei. Terä manaò tauturu noa.

 

Rautï : Maehaa òrometua : Te reira, a, a terä rüàu faahou, haere mai ai te tahi iho rüàu, a haere, haere, haere te tahi nä mua. Te reira.

 

Èriäta tiàtono (Koyoyo) :Aita vau e faahapa ra i te tatararaa, te mea rä ta ù e parau ra, ta ù märamaramaraa. Ia parau anaè te paùmotu nakau, eere to ô, tei nià te reira mea, e, aita paì tei roto i te ôpü, tei ô. Na kau tei nià, to ô e roeroe ia, te reira mea. Terä tatararaa oia ia, no ù rä, teie puèraa ua märamarama rätou, no ù rä. Ia taa atoà mai paì to ù nünaa e e aha te mea ta ù e parau atu ra ia na, te reira mea.

 

Tehaapapa òrometua : E, no te märamarama noa no nià i te haereraa o te uiraa. Ia rave anaè mai i terä tuhaa matamua, ua ìte òe i te mea maitaì. Ia ù, e puta mai paì ia ù terä parau e e aha te mea e haafifi ra i te taata i te raveraa i te tià. No te türama noa mai i te haereraa o te, e, i ô nei e aha, e aha i moèhia ai, e, te reira, te reira noa te türamaraa i terä vähi.

 

Iotua Ioane òrometua :E märamarama noa ra te türamaraa, aita rä e äteatea roa ra. I nià ihoä terä ta ù i haere atu ra ìrauaè ra, nä ô noa vau e, no te mahana hitu. Ia puhipuhi anaè òe i te àvaàva, e î òe i te auauahi, eita te Atua e ö i roto ia òe. Ia märamarama maitaì, ia tuatäpapa maitaì anaè tätou i te parau o te Atua, e auahi noa atu e auauahi noa atu, e tae te Atua. Aita e vähi eita te Atua e tae, e tae te Atua. Vähi tei reira te ìno, e tae te Atua. Eiaha no te haere e faatupu, no te tauturu i te taata faatupuraa i te ìno. No te tautururaa rä i te taata i te ìteraa i to na ìno, faaruèraa i te ìno, hoìraa i roto i te maitaì. Ta ù ia e tiàturi ra.

 

Rautï : Maehaa òrometua : Te reira, e toru manaò hopeà teie.

 

Rautï : Turo : E, nä mua i terä mea hopeà àuanei e moèhia ai. Aita, te päpü noa ra te manaò. Nä ô na, te vai ra ta te Atua i manaò i te rave e o òe, nä te Atua te reira. Te vai ra to òe hinaaro i te Atua, ta òe ia faaineineraa ia òe ia tupu te reira färereiraa, no te mea ua rave atoà te Atua i te taata no räpae no te faatupu i ta na ôpuaraa. E mau taata aita roa atu rätou e manaò ra i te reira Atua, tiàmäraa ihoä to te Atua ia hinaaro o na i te färerei i te tahi taata. Parau-noa-hia ai e taata hara, hinaaro anaè o na i te reira taata, na na e faaìte mai i te reira taata i to na hinaaro. Te vai ra rä te tuhaa a te taata, to na hinaaroraa i te Atua,  na na ia ta na ia tuhaa, terä ia tämatahia atu i te ttaratara rii ìrauaè ra. Faaäteatea rii ia o na nä mua i to na âau, to na manaò, a, e ineine paha ia te Atua i te haere mai e färerei ia na, e tuhaa ta na, e, e tuhaa ta te Atua. Ta te Atua tei ia na, hinaaro o na i terä taata noa atu e taata òhipa ìino, e taata inu àva, e tae ihoä ta na parau i te reira taata. Te tahi rä no na te hinaaro, na na atoà ia te faaineineraa ia na ia tupu terä färereiraa ta na e faahinaaro noa ra. No teie no te piti, eiaha tätou e faaroa roa àuanei tätou e märö noa ai i nià i te nakau e te roeroe. Nä ô na, e te vai ra ihoä terä märamaramaraa ta tätou, te âau te pü te reira o te ora i roto i te taata tei reira te mau mea atoà. Na te âau e faaìte mai, eere, e ia manaò anaè au i roto atoà i te paùmotu, te vai atoà ra te reira manaò. Parau noa atu ai òutou e nakau, te vai atoà ra terä manaò mai terä ta ù i tatara atu.  Mätau roa tätou i teie nei na te upoo no te mea, mea nä reira paì ta te papaâ ia faanaho anaè. E, ia märamarama anaè, tei roto i te upoo. Âreà ta te mäòhi märamaramaraa i te parau, tei roto i te ôpü, terä ia e parauhia ra e âau, a tià ia. E te ani atoà mai ra paha òe, mea maitaì òutou ia ìte maitaì atoà i te reo pakumotu, i reira ta tätou paraparauraa e âfaro ai. E te toru, aita e mau faahou ra ia ù, e aha nei te uiraa. No nià i te uiraa, e, eiaha e rü, te pinepine roa ra terä parau e no te uiraa, te tatarahapa atu nei. E mai te peu te huru faanahoraa o te uiraa te haafifi ra ia tätou, märamaramaraa i te manaò e parauhia ra, eere i te mea ôpuahia. Eere, ua, eiaha e rü, nä fea e tatara faahou atu vau i te uiraa, terä paì mea e haatäfifi ra.

 

Tehaapapa òrometua :I ô nei rä e moè, e moè paì tei matara mai, te reira noa türamaraa, i te reira vähi.

 

Rautï : Turo : Ua oti, ua oti, eere no te pähono i terä uiraa. Ua oti ia i te pähonohia, haapäpü noa i nià i te uiraa, e no te mea ua parauhia e ua ìte, mea nä fea ia moèhia ai  te tahi taata, te tahi mea tei ìte maitaì o na ìnaa ua faaìtehia òe, ua ìte ia òe. Te manaò paì ia i roto i terä ta òe tuu mai ra, âreà te uiraa te parau mai ra e aha i moèhia ai. Nä fea paì e moèhia ai ia òe te tahi mea tei ìte òe no terä mea ua faaìtehia òe. Te vai ra te parau no te faaìteraa, te vai ra te tahi. No te aha e parauhia ai e moè. No terä mea, terä parau i faaìtehia, aita e ìtehia ra to na tupuraa. No reira te parauhia, no reira te manaò i te ui, ua moèhia paha ia ia na terä mea i parauhia mai ia na. No reira te òre e ìtehia te tupuraa o te reira parau. I reira ia e märamarama ai, te auraa, i roto i te parau i tae mai i te taata ra, ua tae mai ihoä ia te parau. Te vai ra rä to na färiiraa i te faatupu e te òreraa e färii i te faatupu. Te taata rä e hiò, tei ìte e ua horoàhia te tahi mea, e tiaì o na i te tupuraa. E ia òre ia tupu, e ui ihoä o na e aha i moèhia ai ia na i te faatupu i terä mea i parauhia ia na. Mai te reira rii ia te arataìraa o te manaò.

 

Rautï : Maehaa òrometua : Te reira, terä ua, ua ineiine te maitaì. Nä ô, nä ô tätou mai te peu e te vai ra ihoä te tahi mau mänaònaòraa mau uiuiraa e toe ra, e tano tätou e hiò àrauaè i te tahäraa mahana, haamanaò noa mai ia, eere, nä reira tätou. Mauruuru maitaì ä i te feruriraa i roto i te pupu i teie poìpoì e ta tätou mau pähonoraa e te mau uiuiraa, tae roa mai i teie taime. Hoì ra te faanahoraa ia Teàvaro ra.

 

 

PAE TAHARAA MAHANA

 

 

Uiraa 1 :  I mua i teie parau no te ìteraa i te mea tià, te vai ra änei te tahi faaauraa e tano ia ravehia i roto i te räau e te taata (Rautïhia mai e Maehaa òrometua).

 

Pähonoraa a te pupu 1 Mämä (Vauvauhia e Taìtapu v.) :  E, te räau e te taata no roto mai ia i te Atua. Te tumu ùru, e hotu mai o ia te ùru. Te taata mäòhi, e fänau mai ihoä ia e mäòhi. Te auraa, ua färii te räau i te huru e te hohoà ta te Atua i horoà no na. Te tïtau-atoà-hia ra te taata ia färii i te huru e te hohoà ta te räau e haapii noa mai ra.

 

Pähonoraa a te pupu 3 Päpä (Vauvauhia e Ranihä v., òrometua ) : Eita te räau e haavare i to na huru i to na Atua. Âreà te taata, e taui noa o ia i to na huru i mua i te Atua. Horoà mai ihoä te täporo i te täporo, te vï i te vï, te meià i te meià, te ùru i te ùru. I mua rä i te parau o te tiàmäraa i horoàhia i te taata, e aha ia te òhipa e tupu ra i teie mahana, i riro mai ai te vahine, e faariro o na ia na ei täne, e te täne ei vahine. Te taa noa ra ia òutou, e naero ra, e naero ia. E ìri ra, e ìri ia.

 

Pähonoraa a te pupu 2 päpä (Vauvauhia e Mähine v., pipi òrometua) : E tano e ravehia te faaauraa i roto i te räau e te taata. No roto mai i te fenua, hoê ä vähi, hoê ä tumu. Te räau, e ora no te taata, e tauturu atoà o ia. Ta te taata, no te àtuàtu, haapaò maitaì, i reira o ia e  ìte ai i to na maitaì i roto i te räau. I reira atoà te taata e ìte ai i te mea tià, oia hoì te faatupuraa i te maitaì, te ora, mai ta te räau e faaìte ra. Te faaìte atoà ra i te mau maitaì atoà no ô mai i te Atua ra, te here e te aroha. Ua riro atoà rätou ei hiòraa nä te taata, no te ìteraa i te mea tià. E tauturu atoà te räau i te taata i te ìteraa i te mea tià.

 

Rautï : Vaetua òrometua : Mauruuru i teie nä pupu, e, oia. Mea rahi roa te mau manaò faufaa ta terä nä pupu e 3 i hiò mai, e tei riro ei pähonoraa i ta tätou uiuiraa no teie taharaa mahana. Aita, terä te manaò i roto i terä nä pupu. Ia nä ô anaè terä nau pupu e, e hotu mai ihoä te täporo i te täporo, e te haari i te haari, e te ùru i te ùru. E, aita, e tupuraa ihoä te reira no to te Atua hinaaro. I teie pae poìpoì nei, ua haamanaòhia mai ia tätou i terä reo to Mita : «  Ua ìte òe i te mea tià » e te reira parau ta Mita teie ia tätou i hiò mai i rauaè nei. Ia hiò anaè tätou i te parau o te räau, te mau hotu paì, te mau räau o te fenua nei. Mai terä ihoä ia ta te mau pupu e haamanaò ra. E tupuraa rätou no to te Atua hinaaro, e ôpuaraa ta te Atua ia rätou, e faanahoraa ta te Atua ia rätou. Mai te taata atoà ta na i hämani, i to na huru e to na hohoà, e hinaaro atoà to te Atua i rätou. Ia nä ô anaè ra tätou, e vai ra änei te tahi faaauraa e tano e rave i roto i te räau e te taata. Haamanaò na tätou i terä reo to te Atua i te na öraa e : « Ia hotu mai i te mau räau rii, i te huero ia au i to rätou huru » Ua pähono paì te räau i terä parau ta te Atua, e terä hinaaro to te Atua. E te reira atoà te mea ta te Atua e hinaaro ra i te taata. Mai terä ia ta terä nä pupu e pähono ra. E hotu mai ihoä te haari i te haari. Eita e haavarevare, eita te mau räau e rave i to te tahi huru. Ia nä ô anaè tätou e te vai ra änei te tahi faaauraa, e tano e rave i roto i te räau e te taata. Eita e òre i te taata i te tahi pae i te nä ô e, eita e au maitaì ia ù i terä huru parau, eita terä huru parau e tano ia ù. Eita e òre te manaò i te haere e, ia na reira anaè te tahi i te faahitihia, te faanaìnaìhia ra to na parau, e te haafaufaa-òre-hia ra to na parau. Eere roa atu te reira i te manaò tià. E hiò na tätou ia Ietu i to na tau, aita noa aè o na i fifi i te raveraa i te hohoà o te räau no te faaau ia na. Te mau ra ia tätou i terä parau e : «  o vau te vine mau » Aita o na i fifi. To tätou mau tupuna, aita atoà rätou i fifi. No reira, mai teie parau ta tätou e parau nei e, e taata tupu aore ra e taata tumu. Te tupu e te tumu, e parau terä no te räau. Ua päpü ia ia tätou i te reira. Teie faaauraa e parauhia nei i roto i te taata e te räau. Mai te räau tei hotu i to na huero ia au i to na huru, terä atoà to te Atua hinaaro ia tätou. Mai terä ihoä ta te pupu e pähono ra. Ua hämani te Atua ia tätou te mäòhi ia au i to na huru e to na hohoà. Terä te huero ta te Atua e hinaaro ra ia hotu tätou, no te mea e tupuraa tätou no to na hinaaro. Ia hotu ihoä mai paì te mäòhi i te mäòhi, terä ta te Atua hinaaro. Mai te mau räau atoà ra, e vai nei. Mea tià ia àtuàtuhia terä hotu, e ia poiherehia. Ia herehia terä hotu, i reira o na e rahi ai. I reira to na parau e haere ai i te rahi. Te haamanaò ra ia tätou i terä parau ta Ietu i ta na mau pipi. Ia rahi to òutou here, e rahi to òutou hotu. Terä te tïtauraa a te Atua ia tätou. A here i terä huru e terä hohoà ta te Atua i hinaaro no tätou. Mäòhi ai tätou. E àtuàtu ihoä rä, e poihere. I reira tätou e rahi ai. Eita tätou e haere i te naìnaì. E rahi tätou. E rahi tätou i roto i te hinaaro o ta Atua, no te faatupu i te hinaaro o te Atua, i nià i teie nei fenua mäòhi. Terä to na hinaaro ia tätou, ia au ihoä i terä parau ta tätou i hiò mai na. Ua ìte òe.

 

Rautï : Maehaa òrometua : E..um...aita, terä tei mua ia tätou te mea,  te parau. Manaò.

E mea hau ra tätou e aore ra eita e òre te vai ra te tahi mau parau tei òre i amohia mai, tei òre paha i naho. Te feiä putu parau i nià i te àpi parau, e ta òutou e hinaaro atoà ra ia tauturuhia. Mai te peu te vai ra, ta òutou i paraparau i roto i te pupu, tano atoà e tuu mai.

 

Glassie òrometua : Na mua e ui atu i ta ù uiraa, hiò mai òutou, taata mäòhi i roto i te toto popaa. To ù tupuna popaa, ia parau anaè tätou e, e taata mäòhi aita paì te popaa i roto i ia ù e färii ra. E parau hohonu terä o te taata, hämani te taata, te Atua i te taata ia au to na huru e to na hohoà, to ù ia. Te huru te hohoà o te Atua tei hea atu ra vau i teie mahana. Mai te peu e tià mai vau i mua ia òutou, aita to ù, e tano änei e parau òutou ia ù e mäòhi. Mea taa ê terä, mai te huru e te hohoà e mea na ô tätou i te parauraa. Tei hea tätou i teie mahana, te huru te hohoà o te Atua ta te Atua i hämani «où!» te hiò mai terä, ta ù terä uiraa.

 

Rautï : Turo : Mauruuru i terä manaò. Teie tau, tei roto tätou i te ânoìraa te tahi nünaa i te tahi. E ui ihoä te tahi, e toto popaa to roto ia ù, e toto mea. E tano änei au e parau i te parau o teie nunaa. Manaò anaè au, te hape rä tätou ia na reira anaè tätou i te hiò, eere na te piri e aore ra na te àraàra o te mata e faanaho mai i te parau o te taata, eere na te ravarava e aore ra te ùoùo o to na ìri. Te reira, aita o na i faaoti e terä te hohoà ìri ta na e hinaaro, e terä te àraàraraa o te mata ta na e hinaaro. Tiàmäraa ta te Atua i horoà i te taata i te färii e te òre e färii. E mea au na tätou i te tahi taime e parau, e mea ìte aè vau i te haapaòraa i terä. Te auraa, terä ta te oraraa i faaìte mai ia ù, to ù parau. I haamata te paari i reira, e haamata ai te faaau i reira atoà, e haamata ai i te uiui i reira atoà, terä huru manaò e ö mai ai, e tano änei au e parau. Manaò vau te uiraa e tano e ui, eere e tano änei au e parau. E maraa änei ia ù i ta ù parau, färii òe i terä parau no òe terä parau, aita òe e färii eere no òe. Mai terä ta òe e faahiti ra, te vai ra te mäòhi ravarava, e mea ravarava te ìri e mea ùoùo te âau. Nä te taata e faaoti i to na parau, e au o na i to na parau e aore ra, eita o na e au i to na parau, ta na rä pahonoraa, ia pähono noa i te nünaa i te vähi o na i te fänauraahia mai, ta na terä pähonoraa i te Atua. Rave mai tätou i te tahi tamarii popaa faaàmuhia i te Tuamotu. Ia ìte mai o ia i te haapaòraa, e mea ùoùo ihoä ia, to na ra âau te parau mai ra ia e paùmotu. Te mata rä o te taata te parau mai ra ia e popaa òe. Tei hea reo ta na e faaroo, terä ta te taata e parau mai ra i te hiòraa i to na ìri e mea ùoùo òe aore ra, terä ta to na âau e parau mai ra ia òe.

 

Mai terä ta òe e faahiti ra, te vai te mäòhi mea ravarava, mea ùoùo te âau. Na te taata e faaoti i to na parau, e au o na i to na parau e aore ra, aita o na e au. Ta na rä pähonoraa,  eere ia i te pähonoraa i te nünaa i te vähi i reira o ia i te fänauraahia mai, ta na terä pahonoraa i te Atua. Rave tätou i te tahi tamarii popaa faaàmuhia i te Tuamotu. Ìte o na i te haapaòraa, mea ùoùo ihoä ia, to na rä âau te parau mai ra ia e paùmotu o ia. Te mata rä o te taata, te parau mai ra ia e popaa òe. Tei hea te reo o ta na e faaroo, terä e parauhia mai ra,  to òe ìri mea ùoùo aore ra terä ta te taata e parau mai ra ua faaàmuhia òe, e paùmotu òe, e mäòhi atoà òe. Te pähonoraa hopeà tei te taata ra ia, eaiha tätou e haamata i te faaau. Faahiti anaè tätou i te parau no te mäòhi, e parau tätou e mea ravarava. Te vai ra te mäòhi, mai te peu e tuatäpapa tätou i te parau no te mäòhi mea ùoùo, e rouru ùoùo. Te vai ra te tahi pae no hämoa mai, e mau taata rarahi, mea ùoùo rä. Âpapa-anaè-hia te parau no te mäòhi, te vai ra te manahune, feiä èreère terä, haere mai ai to muri iho mau raatira, feiä rarahi, mea ravarava. Haereraa mai te tau no te mau Arii, mau taata no räpae mai, feiä ùoùo, feiä rarahi, na rätou i haru te faatereraa. Teie mahana, aita tätou e fänaò faahou nei e i te parauraa feiä manahune terä, feiä arii terä, te hiò noa ra tätou i to tätou parau ei mäòhi. Te färiiraa òe e tei òre e färii, ia färii òe no òe terä parau. Eiaha noa e parau e, no òe, terä atoà täpura òhipa, e parau i nià i te nünaa ta òe terä. To na ora e ora noa òe, to na pohe e pohe noa òe. To na mäuiui e mäuiui atoà no òe. Eere i te àfaìraa i mua i te mau rätere, e àfaì ra i mua i te Atua. I reira ra, parau mau anaè terä ta tätou e parau ra. No reira eiaha e täòtià i te manaò mai te parauraa e tupuna popaa to òe, teie taime te hämama ra to òe vaha mä te parauraa no òe aore ra aita. Aita tätou e parau ra e huna, ta tätou ra fäìraa i teie mahana, no te haapäpü teihea òe, no vai òe.

 

Tehaapapa òrometua : Te vai atoà paì te tahi manaò tei paraparauhia i roto i te pupu, tütonu ihoä terä pupu i nià i terä räau e te taata. Tüàti paì te manaò o te pupu e ö ihoä to tätou parau. Aita atoà te pupu e nä ô atoà ra, terä mau mea tei faatupuhia e te Atua, e tauturu mai teie mau mea ia tätou. Ia manaò anaè vau te raveraahia te parau no te räau e hiòraa noa terä. Teie te tahi e hinaarohia ra ia tauturuhia mai paì. Aita paì te pupu i faaea noa i nià i te räau, tuàti atoà ra te pupu i te nä-ô-raa e, te mau mea tei faatupuhia ra e te Atua, e tauturu paì te reira i te taata.

 

Rautï : Turo : Mauruuru maitaì no teie uiraa, te parau no te räau, e hiòraa noa te reira. Te parau noa nei tätou e te tämau noa nei tätou i te parau, te taata tupu e te taata tumu. Aore ra aita tätou e haapaò nei te tahi taime no te mea ua mou te parau, e parau ihoä ra terä no te räau. Te mau mea atoà ta te Atua i rahu, te tauturu nei rätou i te taata. Terä ia reo to Atua i roto i te Iöpa, te parauhia ra i te taata, a ani, a ani i te puaa, te ànimara, ani te fenua, ani i te manu, ani i te ià, no te mea ua ìte rätou i te parau. E tupuraa rätou no te hinaaro o te Atua. Te parau noa ra rätou i te parau no te Atua, te tämau noa nei rätou i te haapii i te taata. No te mea e hinaaro terä no te Atua, terä mau mea e âuahaati nei i te taata, te haapii noa mai ra i te taata. Te rave noa ra rätou i te hinaaro o te Atua, te tauturu nei rätou. Huru ê rii paì tätou i teie mahana, eiaha e hä, no te aha i huru ê ai. Terä mau taata, terä feiä paari, tei faaàpu nei, te paraparau ra rätou i te räau o ta rätou i tanu. Terä taata âpï e parau ra, e manaò tahitohito to na i te paraparauraa. Mea taa maitaì ia na e aha te mea e parauhia mai ra. E parau ua ìte te räau. Tanu tätou te tahi haari aita e räveà e tupu ai, ua tämata te tahi pae, ia òre òe ia hotu e tapu vau ia òe. Nä te hotu mai nei, ua faariàriàhia paì te räau. Te vai ra te tahi, e tano e parau marü noa, e faaroo atoà mai te räau. Terä, terä te tahi manaò.

 

 

Pähonoraa a te pupu 2 Mämä (Vauvauhia e Tanavae v.) : Te mata e te tarià, nä mero e piti ta te Atua i tuu i nià i te taata. E tano änei e parau e, tei roto te aroha i te tarià e te mata o te taata. Te pähono nei te pupu e « E » no te mea, ua faaìtehia òe, ua ìte òe, e ua tae i roto i to òe ôpü. E riro atu ai ei fäìraa faaroo na òe. E te nä ô nei te uiraa i muri mai, e aha ia te vähi âpï ta te anoenoe e faaìte mai ra. Te vähi âpï, eere o òe anaè te fänaò, terä atoà i pihaì iho ia òe, e rahi e e hotu noa to òe anoenoeraa. E te poroì a te pupu, ia riro te tarià e te  mata ei ìte no ta òe òhipa.

 

Pähonoraa a te pupu 4 Päpä (Vauvauhia e Iotëfa v., pipi òrometua) : Te vai ra te pähonoraa e « E » e te « Aita ». No te pähonoraa e « E », ia faaroo i te parau peàpeà e ia ìte i te àti e faatupu mai i te aroha. No te « Aita », a faaroo noa ai, a ìte noa ai, aita rä i faatupu. Te taata tämäria hämani maitaì, te tahi ia hiòraa. E piti tei ìte e tei faaroo, tei haapiihia i te aroha, aita rä i faaòhipa. Hoê tei ìte e tei faaroo, ua faatupu i te aroha. Te auraa ra, eere te aroha i te mea faaineine, ia anoenoe noa. Te Atua, e parau, e òhipa te reira nä te tarià i te faaroo. Te faaìte noa mai ra o ia i te aroha. Ua ìte atoà i te òhipa I faatupuhia e te parau (Te rahu ia). Te Aroha, e parau âano e te oti òre. Nä roto rä i te faarooraa e te ìteraa, ia faatupu-roa-hia e hope ai e e oti ai. Te anoenoe, te ìteraa e te faatupu-atoà-raa. Te faarooraa e te faatupu-atoà-raa. Te auraa, eere i te mea faanaho e te mea faaue. E te vähi âpï, o te rave-tamau-raa ia, no te mea ua ìte òe, ua faaroo òe, eita e tià ia òe ia haavare ìte  e ia haavare faaroo. Eiaha ei aroha arero, ei aroha rave ra.

 

Rautï : Marama tiàtono : Ia ora na. Te hinaaro noa ra e haamauruuru maitaì i terä e piti pupu i feruri mai i teie uiraa ta tätou. Mai te mea ua faaroo maitaì òutou i te tatararaa. Aita ia, o na mau. Te auraa ra, i nià i te tahi mau tuhaa ta rätou e horoà mai ra, eita ia e hinaarohia atu e faananea i te parau. Te mea noa paha e tano e faahiti i ô. Terä ia färiiraa parau, ia au ihoä terä ta te pupu e faahiti ra. Ua faaìtehia òe i te mea maitaì. Te auraa, ua parauhia òe, e ua färii òe. Te mea e toe, i muri mai i te reira òhipa, o te riraa mai te reira faarooraa ei òhipa. Te reira te toe. Terä ia ta rätou e parau ra e, a haere ia a rave. A haere e faatupu, no te mea o te here e te aroha o te Atua terä. Hau roa atu, terä ia e haapäpü ra e, e ta te pupu atoà e haapäpü ra e. Ua ìte òe . Eiaha ia e haavare ìte. Terä ia tuhaa ta te mata, e mai te mea e faanuu atu tätou i mua no te tauturu noa atu i te tahi manaò o te pupu. No te mäòhi, te auraa o terä parau e ìte, o te haere roaraa ia e rave. Terä ia ta tätou e parau ra e, a ìte mai i ta tätou òhipa. Eiaha e hiò noa mai. Eiaha e mätaìtaì noa mai. A haere a rave, a haere a rave i teie nei. Ua parauhia òe, ua faaroo òe e ua ìte òe. Te piti o te manaò, terä atoà ia ta rätou e horoà ra no te anoenoe. Terä atoà i roto i ta tätou uiraa e nä ô ra e, e aha ia i te mea âpï. Terä atoà ia te tahi tuhaa ta òutou e horoà mai ra, teie mau maitaì ia òutou, i ta tätou mau haapiiraa i te Monirë mai ra e tae mai i teie avatea. Eiaha e faaruè i te reira mea. Te tupuraa paì o te anoenoe, eere i te mea faaue, tei roto noa i to òe âau. Ta to òe âau i faaue ia òe, òaòaraa te reira no òe. Terä te anoenoe. E mai te mea, e faatupu i te hinaaro o te Atua. Ia riro paì te reira faatupuraa i te hinaaro o te Atua, ei òaòaraa no òe. Ia anoenoe noa ia te reira mea i roto i te taata. Terä te manaò, tirä rä. Ia ora na.

 

Tehaapapa òrometua : Tauturu noa e hinaarohia ra, te märamaramaraa ia te uiraa. Eere na mätou terä uiraa, ia märamarama noa te uiraa. Terä tuhaa matamua, no te tano änei e parau e, tei roto te aroha i te tarià e te mata, te mea e märamaramahia ra, ua faaea noa ia te tahi vähi te aroha, manaò ia, hinaarohia ra paì ia tauturu mai. Haere anaè i nià i te anoenoe, te täatoà ia o te taata terä e ora ra i terä parau, te reira te mea e hinaaro ra ia märamarama, ahh.., terä paì, no terä paì haereraa te uiraa, e aha paì te vähi âpï ta te ânoenoe e faaite mai ra. Te vai ra ia te tahi vähi, haapii paì ia, te reira te mea e hinaarohia ra e märamarama i roto i te uiraa.

 

Rautï : Turo :E, tei roto te aroha i te mata e tei roto i te tarià. Faaue anaè te tahi metua i ta na tamarii i te òhipa, faaue ihoä ia te òhipa, e oti, e parau te metua, ua faaroo, ahh. Ia parau anaè o na, ua faaroo. Te ani ra te haapäpüraa ua tae te parau i roto i te tarià. E pähono ihoä ia te tamarii, e, reva atu ai te metua i to na tere, te hoìraa mai, te òhipa i faauehia, aita i ravehia, e parau ia te metua, aita òe i faaroo, te auraa, terä parau i tae i roto i to òe tarià, ua vai noa i roto i te âpoo tarià, aita i haere roa mai i roto i te rima no te faatupu. No reira te faahapahia te tamarii, aita o na i faaroo. Oia, ua faaroo, faaroo ra ta te metua e parau ra. Terä faaroo tei riro mai ei òhipa, e hiò òe i te raveraa òhipa i te tahi vähi, te ìte atu ra ihoä vau, ahh, faaea noa ai te vähi te reira vau i te pärahiraa, ua ìte, e ìte faufaa òre ra te reira. Ia tuö mai terä mau taata, ia hinaaro rätou ia ù, e parau mai rätou, a ìte mai ta tätou òhipa. Eere e, tämau noa mai òe i te mätaìtaì i ta tätou òhipa, aita, âfaì atoà mai to òe rima i ô nei, e tere ia ta tätou òhipa. Te piti paì o te auraa, te manaò i roto i terä parau no te ìte, eere e, te faaite noa-raa e, oia, faaea, faaea noa, te ìte noa atu ra vau. Terä ìte e hinaarohia mai ra, ia parau mai te taata, a ìte mai ta tätou òhipa, e, haere atoà mai i ô nei. E haapäpü paì ia, te ìte mai ra òe e e òhipa teie. Te vähi âpï i roto i terä ânoenoe, te ânoenoe, te tahi mea tei riro ei òaòaraa noa nä te tahi taata. Mea au na na, faaìte mai nei tätou i te parau no te òri, no te himene. Te tahi taata mea au na na te òhipa òri, maoro noa te paapaaìnaraa te tahi mea, ua haùtiùti to na tino. Te tahi taata mea au na na te òhipa himene, faarooraa o na te tahi pehe âpï, haru to na tarià, terä to na òaòaraa. Te òri e te hïmene. I ô nei, te faatupuraa te aroha, e òaòaraa na te taata. Te fifi rä hoì i teie mahana, eere mau huru taata atoà, faahiti noa na tätou te parau no to tätou mau metua ia tuö i te taata : haere mai tämäa, te tamarii, e parau te tamarii i te metua, eita e rävai ta tätou mäa. No te metua, e parau maamaa terä, eere te tuöraa mea hiò i nià i te rahi o te mäa e vai mai ra i roto i te päni, aita. E parau taa ê te reira, e tuö ihoä rä i te taata. E faaìte i te taata i te täpaò no te aroha. E haere mai te taata, e ìmi ihoä i te räveà no te mea ua tuöhia. E òaòaraa terä no rätou. Ia òre ia tuö, mea haamä, mea haamä paì ia òre ia tuö. Terä ia, e ânoenoe, te ânoenoe ra rätou i te aroha, ua riro te aroha a te Atua. Te auraa, te faatupuraa i te parau o te aroha, ua riro te reira ei òaòaraa no rätou, e te reira te mea ta tätou e ìmi te räveà ia hoì faahou mai i teie mahana, ia iho faahou paì terä huru, terä huru tumu, ia iho faahou i roto ia tätou e tae noa atu i ta tätou huaai. Ia ìte faahouhia te tupuraa o te aroha i nià i te fenua. E ânoenoe, tano ä tätou e rave i te tahi hiòraa : Ia haere anaè tätou i te taata, te tärere ra te tari meià, ua para. Mea haere mai paraparau, ia hoì terä taata, terä te parau, a rave âfaì atu, no te mea, tei roto terä i te huru i orahia mai na i te matamua, e horoà, te aroha. Aita paì to roto noa i te vaha, e âpeehia ihoä e te tahi òhipa, e ânoenoe atoà te reira. No reira i ô nei, terä ta òe e ani mai ra, e aha te vähi hau. E tano te faatupuraa te aroha e faaea noa i nià i te faaueraa, a horoà terä mea, a rave terä mea, a rave terä, terä eere i te mea faaue noa atu e, e mea hope. Aita, te vai faahou ra. Terä hinaaro horoà, horoà, faatupu, te reira te vähi hau no te ânoenoe. Aita to na ôtià i roto i te tau, no te mea tei roto noa i to òe âau. Te òaòa ra to òe âau, e tupu noa te reira parau. Ua täpeà anaè to òe âau, aita e òhipa faahou e tupu.

 

Tehaapapa òrometua :Ta ù uiraa, tei nià ia te anoenoe, no te aroha noa änei teie parau. Te reira noa.

 

Rautï : Turo :Eere no te aroha noa, horoà atu ra vau te tahi tau hiòraa na mua, te vai ra te taata e ânoenoe i te himene. Terä mau òhipa himene, e òaòaraa terä no na. Fätata e, to na hutiraa aho, e hïmene anaè. Te tahi, to na òaòaraa, te òri, maoro noa te taìraa te tahi pehe, te haùtiùtiraa to na tino.  Eere paì no te aroha noa, te aroha te tahi vähi tupuraa no te reira parau. Na ô na, te ânoenoe, to te taata hinaaroraa e rave i te tahi òhipa herehia e ana, te aroha te tahi, te ori te tahi, te vai, te vai atu ra. Penei aè te tahi, to na manaò, tei nià i te mäa, terä to na òaòaraa. Terä ihoä taeraa mai terä maitaì i roto i te âpoo ihu, to na atoà ia nevanevaraa, e ìmi tei hea teie mea, te ânoenoe atoà ra o na i te mäa.  Eere paì i ôraa ra ua faaea, aita, te vai atu ra to na mea, te manaò te tahi mea, auhia, herehia te tahi taata, te tahi faaòaòa ia na, ia tupu ia na te òhipa herehia e ana, e òaòaraa te reira no na.

 

Maitoà òrometua :Manaò haamauruuru teie i te rautï, no te mea, i roto i te arataìraa o te parau o te ânoenoe, terä ihoä rä e haerehia mai ra, ua ui atoà ihoä ra mätou e, terä ihoä. Eita atoà e taa faahou e, terä parau ihoä ra e, tei to òe noa âau, tià ra ua oti, faaea ia i ô, e, faaea ia i ô. Ua taa atu ra paì e, eere te ânoenoe i te tahi mea e tere noa o na, eita, e mau atoà ihoä o na, tei to òe noa âau, tià ra, ua märamarama, te reira noa.

 

Häneremarama òrometua : I nià noa ihoä terä parau ânoenoe, tüàti rii terä parau i nià i te maha òre, maha òre paì.

 

Rautï : Turo :Ia parau anaè òe mähä, ua hope. Te mähä, e mea tano aè o na i nià i te hinaaro. Mai terä huru, poihä iti rahi to òe. horoàhia mai nei ta òe haapaina pape, e inu òe ia pau, ua mähä. Te auraa, ua topa, ua marü terä hinaaro to òe. Terä te tahi mea faaòaòa noa ia òe, te ânoenoe paì ia. Eita e tano e parau e, ua mähä, eita. Terä taata mea au na na te òhipa òri, eita o na e mähä. Te àraraa mai, mai te peu ua paapaìna, niàraa ra i te roì, te haùtiùtiraa. Mea faanavai noa terä, mea parai noa atu.

 

 

Uiraa 3 :  Mai te peu te faaroo, o òe ia e te Atua ; te aroha hoì, o òe ia e to òe âau, e aha te fifi ta òutou e ìte ra ia täôtiàhia te aroha i nià i te höroà (Rautïhia mai e Maehaa òrometua).

 

Pähonoraa a te pupu 3 Mämä (Vauvauhia e Rähiti v.) : Ia òre te âau ia ineine i te horoà, eita te aroha e tupu. Ta to ù âau i ineine i te horoà e tei maraa atoà i te horoà, terä te ôtià. Ia täôtià te aroha, ua täôtià atoà tätou i to tätou faaroo. Aita te tiàturiraa e päpü faahou ra. Ia täôtià anaè te horoà, e täôtià atoà mai te Atua i ta na. Tirä rä ia parau.

 

Pähonoraa a te pupu 1 Päpä (Vauvauhia e Iopa tiàtono) : Te fifi ta tätou e ìte ra ia täôtiàhia te aroha i nià i te horoà, Ua ätea tätou i te Atua. Te òreraa tätou e ìte faahou i te mau maitaì a te Atua. E tärahu ta tätou i te Atua. Eita te aroha e täôtiàhia i nià i te parau o te horoà, ta to òe rä faaroo i te Atua. Tirä rä hinaaro to te Tumu Nui.

 

Rautï : Türeva : Manaò mätamua o te haamauruururaa ia i terä pupu na rätou i hiò mai i teie uiraa hopeà na tätou i roto i teie taharaa mahana. I mua i ta tätou uiraa te nä ô ra, mai te peu te faaroo, o òe ia e te Atua. Te aroha o òe ia e to òe âau. E aha te fifi ta òutou e ìte ra, ia taotiàhia te aroha i nià i te horoà. I nià i te tuhaa matamua o te uiraa. Te faaroo o òe ia e te Atua. Te auraa, te faaroo o to òe tiàturiraa i te tumu o te parau o to òe ora. E täpaò hoì te reira no to òe here i te Atua. Terä te faaroo. Te aroha, o òe ia e to òe âau. Aita e taata i ìte, o òe noa e to òe âau. Te òhipa atoà o ta òe i rave, te faatupu ra ia òe i te hinaaro o to òe âau. Aita e taata e parau mai ia òe e, e mai terä, mai terä paha e rave. Aita. Te aroha o òe noa e to òe âau. Te tahi taata tei roto o na i te fifi, mea päpü maitaì i roto i to tätou manaò, e haere e hiò i terä taata, e ìmi i te räveà e horoà,  ìmiraa i taù horoà no te tauturu i terä taata. Penei aè, i roto i terä taata te tiaì mai ra o na i te tahi mea e ua mätau tätou i te horoà. Tei ô to tätou manaò. Horoà, horoà. Horoà i te tahi taoà. Penei aè rä i roto i te tahi mea i tauàparau òe ia na.  E paraparau i terä taata.  Te auraa, te reira atoà te tahi ta na e tiaì mai ra. E rave na tätou i te tahi hiòraa. E haamanaò mai ra tätou i teie parau no teie Eunuta räua o Firipa. E aha ta Firipa i parau na i teie Eunuta. « Te hoa te taa ra ». Ua pähono mai teie Eunuta e, nä hea vau e taa ai, no te mea aita e taata no te haere mai e tatara. I roto noa i terä taime e paparau noa räua, ua tupu mai te hau i roto i teie nei taata. Ua märamarama. Te tahi mahana te nä ô ra o Ietu : « òutou i na reira i te tahi taeaè haìhaì roa i roto i ta ù mau taeaè nei, o vau ta òutou e na reira ra. » E aha te auraa.  Aita o Ietu e nä ô ra, e aha te rave. Aita. Terä rä, te mau òhipa atoà o ta òe e rave, te reira mau mea atoà Ietu e to na metua, e tui ia Räua i nià i te òhipa o ta òe i rave. E rave tätou i te tahi hiòraa no te parau o te tahi taata tautai. Tei nià o na i te vaa, ua tuu o na i ta na uaua. Te taeraa ta na uaua i raro, tito mai na te ià i nià iho, e te reira mea e haere roa o na i nià. Hoê ä atoà ia i roto ia Ietu e to na metua, i te tahi mau taime e fifi rii e tae roa te reira mea i nià. E tüìhia. I roto i to tätou oraraa o ta tätou i hiò noa mai nei, terä ta tätou e horoà, e horoà. Te mea noa e hinaarohia ra i ô nei, o terä ia manaò ta Fatu e : « òutou i na reira i te tahi taeaè haìhaì roa… » mea maitaì e. A hiò tätou i terä mau tere to tätou, e haere i te fare maì. Haere e färerei i to tätou mau taata. Eita e òre ia haere anaè tätou, e âfaì atoà tätou i ta tätou mau püòhu ânani. Te mea rä ta na e tiaì mai ra, e taime rii te reira e paparau ia na. I muri i ta òrua paparauraa, na na iho e na ö mai e, ta ù hoa a rave mai na i te tahi pureraa no täua. Eita e òre, te reira te tahi mea ta na e tiaì mai ra. Te aroha e to òe âau. I mua i teie nei parau, e tano tätou i ô e haere färerei i te taata, haere e täuàparau, haere e färerei. Paraparau ia na. Te aroha, aita o na täòtiàhia i nià i te horoà, o òe ra e to òe âau. Terä noa te mea e hinarohia ia tätou. Ia ora na.

 

Âmona v. pipi òrometua  : Um, teie te tahi manaò, i nià paì terä parau, täôtià, täôtiàraa paì, ia täôtià anaè vau te parau no te aroha, e parau no te täôtiàraa e te parau no te aroha. E taò, i roto i terä manaò e ia nä reira anaè vau e täôtià atoà mai te aroha o te Atua. Inaha e, te mea ta ù e tiàturi nei, te mea atoà ta ù e ìte, e aroha paì te Atua. E tae anaè te Atua i te nä reira, i te nä reira mai, mai ta ù, ia täôtià anaè au i te aroha. E tae änei te Atua i reira. Inaha i roto i to ù manaò, e aroha paì te Atua e te tämau noa nei ä to na aroha ia tätou, terä ia te tahi manaò e faauiui ra ia ù.

 

Häneremärama òrometua : Aita, e tüàti rii terä manaò e haerehia ra e terä tuahine. Terä paì e täôtiàhia te aroha, no te mea i roto i ta mätou feruriraa pupu. Nä ô noa ra paì te manaò e, eita paì te Aroha e täôtiàhia. Terä ta to âau, ta to òe âau, iti noa atu rahi noa atu, te aroha terä. Te reira paì, e, te haereraa rä te uiraa i reira mätou i te täfifiraa ia täôtiàhia te aroha. Te mea rä i märamaramahia i roto i te tatararaa a te rautï, eita ihoä te aroha e täôtià. Te uiraa rä, mea ê ia. Te reira noa.

 

Rautï : Turo : E tano maitaì, tano maitaì òe i te haapäpüraa mai ra, e terä atoà manaò e ani ra. No te tahi ihoä huru tupuraa no te mea ta tätou e parau nei e aroha. Ia parau-anaè-hia aroha, e horoà paì, e horoà. I te tahi taime ia haere anaè tätou i terä mau fare toa rarahi, e haerehia mai e faahitihia te parau, e no te mau maì no òrofara, aore rä no te tahi mau taata, terä mau tamarii fifi. Teie nei, e haere mai terä mau taata. E riàrià atoà paì òe. E pupu täatoà ia haere mai i nià ia òe, e aroha. Fätata paì aita ä to òe âau i ìte e aha teie òhipa e tupu nei, aita ä to òe âau i faaoti, ua toro mai i te tötö. Ia òre anaè, ua türaìhia mai te pereòo e tuu i te mäa i roto, te reira. Te reira te manaò e nä ô ra e, eere paì, eere te reira te aroha. Eere paì mai te tahi faaheporaa i te taata e, e horoà paì, e, e aha ta òe e horoà. Te aroha, e aha. Tei te huru te tupuraa o te òhipa e ìte ai òe e, e aha ta te tahi taata e hinaaro ra. Te tahi taime e hinaaro paraparau. Te tahi taime mai terä i faahitihia i naùanei, e hinaaro paha o na ia faaotihia te tahi pure no na. E haere òe paraparau, e haere òe e tämähanahana ia na, e faaitoito. Aita o na e tiaì mai ra ia âfaì atu ihoä òe i te tahi mea, a, terä no te tatara i to òe fifi. Te tahi taime i roto i te paraparauraa ua matara to na manaò. Eere rä e i te mau taime atoà ia parau-anaè-hia te parau no te aroha, e horoà ihoä i te tahi mea. No reira atoà te taata ia tae anaè i te tahi taime, e riàrià roa te taata. Te huru e, aita ä paì to na âau i pähono, aita ä paì to na âau i ìmi e e aha ta na pähonoraa i te fifi o terä taata, ua faaoti ê mai na te tahi pae e horoà i te tahi mea, eita. Eere mai te reira. Te aroha, te taime ia te taata e färerei ai i te taata, e oti, i roto i terä färereiraa i reira òe e ìte ai e, e aha mau te hinaaro o teie taata, e aha te mea ta na e ère ra. Penei aè te horoàraa atu òe i te tahi taoà, te tahi mea e riri mai o na no te mea te faahapa atu ra òe, te faaìno ra òe ia na, ua òre roa paì to na tura. E no te mea e vähi ê roa ta na e tiaì ra, hinaaro o na i te tahi taata e haere mai e paraparau. Penei aè i roto i terä paraparauraa e matara to na manaò, e haamauruuru mai o na, aita ä ia òhipa ta òe i horoà. E parau mai o na, a, mauruuru maitaì, terä mau parau ta òe i parau mai, e tauturu terä mau parau ia ù. E tupuraa atoà terä no te aroha. Ietu ta tätou e parau noa nei e ua aroha te Atua i to te ao, ta na faatupuraa i te aroha, nä roto ia i te haapii. Haapii e haamäramarama, te reira ta na tauturu i te taata. Eere i te haereraa e horoà i te taoà. Haapiiraa rä, haamäramarama. Te tahi taime e parau mau, eere rä i te mea pinepine, ua faaàmu i te taata, ua räpaàu. Te rahiraa rä o ta na tuhaa òhipa, te haapiira ia i te taata, te reira ta na tauturu. Te reira ta na huru faaìteraa i te aroha o te Atua nä roto i te horoàraa i te märamarama i roto i te taata. Terä ia manaò e parau ra e eiaha paì e täôtiàhia i nià i te horoà, eere, eere paì te reira anaè te tupuraa o te aroha.

 

Tehaapapa òrometua : Tei nià vau i terä haereraa e faaroo i te Atua, aita e manaò i ô  Terä rä te aroha o òe e to òe âau. Te ui ra vau, aita änei i haapotohia. E te tïtau atoà ra i te märamarama e no te aha mai terä.  Fätata paì, e huru tüàti rii vau i terä haereraa nä nià i te faaroo, haere atoà mai i nià i te aroha, i terä huru haereraa. E au paì e, ia nä ô anaè vau i te taiò ra, o òe e to òe âau, e òhipa terä e tupu noa ra paì i roto ia ù. Inaha mea tauturuhia vau i märamarama ai au i terä parau. Te reira te türama e hinaarohia ra.

 

Rautï : Turo :Parau anaè tätou te faaroo, o òe ia e te Atua. Ta òe parauraa i te Atua, ta òe parauraa i te Atua. Te faaìte atoà ra i te fäito o to òe faaroo ia na, to òe tiàturi ia na. Ia parau anaè tätou e, te aroha o òe ia e te taata, o òe ä, o òe ä te haamataraa o te òhipa. O òe rä e ta òe pähonoraa i te fifi ta òe e ìte ra. Te fifi o te taata, e aha ta òe pähonoraa. Na to òe âau e pähono. Eere paì e ua taa ê na terä te huru o te fifi, terä ia te pähonoraa, aita. Na to òe âau e hiò e, e nä fea òe. E aha ta òe òhipa e rave ia matara terä taata i roto i te fifi, to na fifi ta òe e ìte atu ra, tei ô, no reira i parauhia o òe ia e to òe âau. Eita rä òe e tano e faaea noa e aita e òhipa ta òe e rave. Aita atoà rä e mea e tano i te faahepo ia òe i te parauraa mai e terä te òhipa e rave, aita, na òe e faaoti. Na òe paì e faaoti e aha ta òe e rave. Te tahi hiòraa, mau pipi a Ietu, peàpeà roa te tahi, ta na mau pipi, eiaha te tahi pae, rätou, rätou pauroa ihoä, no te mea te hiò atu ra rätou te mau pipi a Ioane e te vai ra te tahi mea faufaa ta rätou e ìte ra e ua horoàhia e Ioane, âreà rätou aita. Terä ia i ani roa atu ai e e haapii atoà mai ia mätou. Terä ta mätou e hinaaro ra, haapii atoà mai òe ia mätou i te pure. Mai terä te huru aniraa ta rätou i te aroha ia Ietu, e aroha atoà mai òe ia mätou, aita mätou i ìte i te pure. A haapii atu ai o Ietu ia rätou i te pure. Terä ta Ietu pähonoraa  i terä hinaaro, terä hinaaro to rätou, terä e faaìte mai ra e, terä te mea ta mätou e ère ra, aita mätou i ìte i te pure. E te reira, e tupuraa atoà te reira no te aroha. Ua ìte òe, te pähonoraa paì òe, te mea mau ta te reira taata e tiaì mai ra ia horoà atu òe e mämä rii ai o na i roto i to na oraraa. No reira, e nä nià ihoä ia òe, o òe e te taata e haaàti ra ia òe. Âreà te faaroo, o òe ia e te Atua. Ua tätara rii au, aita ä, e te taa atu ra.

 

Tehaapapa òrometua :Mai terä, te aroha eere paì te reira mea no, mea nä hea ia parau anae, eere te reira mea no roto ia ù. Mea haapiihia mai paì. Ta ù e märamarama ra e, mea tauturuhia vau i tae ai ia vau i ô. Ua märamarama ihoä rä vau e  òhipa terä ta ù e rave i nià i te tahi, na ù ihoä e faaoti. Eere rä te reira mea no roto ihoä ia ù, mea haapiihia vau e aore ra mea tauturuhia mai vau i tae ai vau i ô. Tei ô, tei ô i te mea raa. E au paì e haere anaè o vau noa e to ù âau, e au paì ia ù ra, te vai ra paì te tahi mea e toe ra.

 

Rautï : Turo : Ia nä reira anaè òe i te ui, te taa atu ra ia. Te vai ra ihoä te tahi vähi e haapiiraa, mai teie. Te tahi ùtuafare, eita te taata e fätata mai, ua aùhia. Te tamarii, te hiòpoà noa ra i te metua, te òhipa ta te metua e rave ra. Ia paari anaè mai ia rätou, e nä ô atoà rätou i te rave. Ia aòhia rä te tamarii eiaha e nä reira i te taata, e aroha, e färii. Ia haere mai, mai te peu e òhipa ta rätou e hinaaro e horoà, a, e mau terä mau haapiiraa. I muri iho ia paari aè rätou ia ìte aè rätou i te haapaòraa. Aita, eita rätou e tiaì faahou i te metua no te mea ua haapiihia rätou i mua i te fifi o te taata, pähono. E hiò e e aha te pähonoraa tano, e, i te huru o te fifi ta te taata i taìtaì mai. Te vai ra ihoä e ua tano ihoä òe i te haamanaòraa mai. Te vai atoà ra ihoä terä tuhaa, ua haamätauhia te tamarii i roto i terä huru oraraa. Terä paì huru orararaa e, e, i te mau taime atoà e faatupu ihoä i te parau o te aroha. Te mau ùtuafare rä, te mau vähi e haamätauhia te tamarii i roto i te ètaèta, te ìno, e te färii òre i te taata. Te reira atoà te huru o te tamarii ia paari mai, e rave atoà o na i terä haapiiraa ta te metua i tuu i roto ia na. Nä reira anaè tätou i te hiò, te auraa o teie manaò i horoà atu no te faaìteraa noa i terä noa vähi hopeà, ta òe paì terä pähonoraa i mua i te fifi ta òe e ìte ra. Te vai ra ihoä rä terä vähi e nä muri mai, no te mea e tamarii òe i te haereraa mai i paari mai ai, tae atu ai òe i te raveraa i terä faaotiraa. Nä mua atu, terä ia ta te tamarii i ìte, ta na i ora mai. E haamätau-anaè-hia te tamarii i roto i terä oraraa mea panipani noa, eita e färerei i te taata, eita e tuö, eita e aroha, terä atoà to rätou huru ia paari mai. Te auraa ra, mea fifi ia faatupu i te parau o te aroha.

 

Rautï : Maehaa òrometua : Tià rä, hopehope roa, Ummm. Mauruuru maitaì i ta tätou òhipa i teie mahana i roto i te mau taime i âmui ai tätou i ô nei. Âmui ai i roto i te mau pupu. Te mau feruriraa, te mau manaò i amohia mai i ô nei. Terä mai te tahi mau tauturu i tuuhia atu i mua ia tätou. Te hoì ra te parau i roto ia Teàvaro

Partager cet article

Repost 0
Published by Mapuanga terai
commenter cet article

commentaires

Présentation

  • : Le blog de Mapuanga terai
  • Le blog de Mapuanga terai
  • : E parau no te faaìte i te mau tïtauraa e hinaarohia ra i te taata ia noaa i te tiàturiraa i te Atua te Vai Nei Au O vau e Vai nei. Te mau manaò i päpaìhia no te turaì ia i te mau feruri ia tià i te taatoàraa i horoà i te faufaa e vai i roto i te reira e te reira, no te mea te vai nei te turämaraa no te tautururaa i te mau faanahoraa e au no te faaaàno te parau.
  • Contact

Recherche

Liens